Tegen de zomertijd

Elk jaar verzet ik, zeer tegen mijn zin, mijn horloge een uur vooruit om over te schakelen naar de zomertijd. Ik herinner me nog goed hoe mijn grootvader, net als alle Frans-Vlaamse boeren, niet om 12 uur, maar om 13 uur pauzeerde voor het middagmaal. 13 uur betekende nog steeds een verschil van één uur met de hoogste zon, maar vanaf vandaag komt daar nog een uur bij, wat in totaal twee uur verschil maakt.

Op de oude metselaarstekens op onze huizen lees je dat onze voorouders de dagen indeelden in drie delen, volgens de drie standen van de zon: de opkomende zon, de hoogste stand of middagzon en de ondergaande zon. Het jaar kan op dezelfde manier worden ingedeeld: de zomerzonnewende (hoogste stand van de zon), de winterzonnewende (laagste stand) en de lente (middelste stand of evenwicht, vandaar de term lente-evening). Deze “drie zonnen-symboliek” vind je terug op gebouwen, maar ook op oude graven.

Onze vreemde wereld heeft een mond vol van de natuur. Men maakt rivieren weer kronkelig nadat ze rechtgetrokken zijn, graaft opnieuw grachten die gedempt waren, en plant bomen waar bossen zijn gesneuveld. Maar rekening houden met de zon is te veel gevraagd.

Het soort stedelijke ‘natuur’-mens dat onze tijd voortbrengt, heeft niets te maken met leven in harmonie met de natuur. Mijn grootvader was een echte natuurmens: hij werd wakker bij het kraaien van de haan, verstond de geluiden van de dieren in de stal en het gezang van de vogels die het ochtendgloren begroeten.

Welke instanties moeten zich hier nu over buigen om de klok definitief minimaal een uur terug te draaien en dat zo te houden? Wie is bevoegd? Misschien de EU onder leiding van Angela Dinges? Dan zijn we nog niet aan de nieuwe aardappelen.

30.03.2025

Adolphe Quetelet en het meten van de tijd

Op 22 februari 1796 werd in Gent  de wiskundige en sterrenkundige Adolphe Quetelet (1796-1874) geboren. Hij was de eerste directeur van het observatorium van Brussel. Quetelet is ook de vader van de sociale statistiek en de uitvinder van de Queteletindex, later body-mass index of BMI genoemd, een vergelijkende  index om het (over)gewicht van een mens te meten.

Het is Quetelet die de opdracht kreeg een oplossing te bedenken voor het harmoniseren van de tijdsverschillen in dit land. Hiervoor traceerde hij 41 meridianen in de voornaamste steden. Zo kon hij op wetenschappelijke wijze de hoogste stand van de zon bepalen per gemeente, alsook een gemiddelde. Een van de meridianen van Quetelet is vandaag nog steeds te zien op de grote markt van Brugge.

Over Quetelet  lees mijn tweetalige publicatie: HET METEN VAN DE TIJD, symbolen en tradities – LA MESURE DU TEMPS, symboles et traditions. Enkele exemplaren zijn nog beschikbaar. Meer info op de homepagina van Widopedia.

22.02.2025