🐎⚒️ Paardenommegangen en hamerwijdingen: toen Sint-Elooi nog met een hamer zegende

Op 7 juni 1831 trok de aartsbisschop van Kamerijk, Louis Belmas, een streep door een eeuwenoude traditie in Bachy, een dorpje bij Rijsel.

Elk jaar, op de zondag die het dichtst bij 25 juni lag, vierde men er de ‘warme Sint-Elooi’ van Midzomere. Van heinde en verre kwamen boeren te paard naar de kerk. In stoet reden ze door het dorp, waarna de pastoor paarden en ruiters zegende met een opmerkelijk voorwerp: de hamer van Sint-Elooi.

Bachy was geen uitzondering. Paardenommegangen maakten eeuwenlang deel uit van het volksleven in Vlaanderen. Ook in Kanegem, Marke, Nederbrakel, Vosselare, Rijmenam, Herdersem, Tielrode, Opwijk en Sint-Amands trokken ruiters in processie door de straten. En dat is nog maar een greep uit het aanbod.

Waarom greep de aartsbisschop in? Omdat hij maar al te goed besefte dat achter deze christelijke viering oudere tradities schuilgingen. De paardenommegangen, het rituele rondrijden en zelfs de hamerwijding verwezen naar gebruiken die veel ouder waren dan het christendom.

De negentiende-eeuwse Kerk wilde na de Franse Revolutie de orthodoxie herstellen. Daarbij vergat ze een les die haar voorgangers beter hadden begrepen: oude rituelen verdwijnen zelden door ze te verbieden. Veel slimmer is het ze een nieuwe betekenis te geven.

En eerlijk: wie in Sint-Elooi niet ook iets van de Germaanse dondergod Thor herkent, met zijn beroemde hamer als symbool van kracht en bescherming, kijkt misschien iets te strikt naar de geschiedenis.

Soms galoppeert het heidendom gewoon verder, vermomd als traditie.

07.06.2026