Frederik van Eeden:  hoe bouw je een betere wereld

Op 3 april 1860 werd de Nederlandse schrijver en dichter — maar ook huisarts en psychiater — Frederik van Eeden geboren in Haarlem.

Van Eeden was van bemiddelde komaf, maar voelde zich rond 1900 sterk aangetrokken tot socialistische en utopische ideeënstromingen. Hij was evenwel geen communist en ook geen revolutionair marxist.

Samen met enkele vrienden (F. van der Goes, Willem Kloos, Willem Paap en Albert Verwey) richtte hij onder meer het tijdschrift De Nieuwe Gids op, de spreekbuis van de Beweging van Tachtig.

WALDEN

Geïnspireerd door Henry David Thoreau — zonder daarom een blinde volgeling te zijn — stichtte en financierde Van Eeden ‘Walden’, een sociaal en collectief experiment. Deze gemeenschap was gevestigd op een domein in de omgeving van Bussum, in het Gooi. Walden werd genoemd naar het gelijknamige boek dat Thoreau in 1854 publiceerde.

Walden trok een groep van 20 tot 40 gelijkgezinden aan. Het project was gebaseerd op zelfvoorziening, gemeenschappelijke arbeid en een eenvoudig, spiritueel leven. Na acht jaar werd het experiment stopgezet.

Zijn bekendste werk is het allegorische sprookje De kleine Johannes (1887), maar ook Van de koele meren des doods (1900) is een belangrijk werk.

Een passage uit dit laatste boek illustreert wat Van Eeden met Walden trachtte te realiseren, namelijk een alternatieve en betere samenleving:

“Zij verlangde naar rust, naar reinheid, naar een leven zonder leugen.”

Over poëzie schreef van Eeden:

“Poëzie noem ik elk sterk en zuiver spreken, waarbij de taal kracht heeft niet alleen door abstracte betekenis, maar ook door haar klank, haar beeldende en muzikale uitdrukking.”

Frederik van Eeden overleed in 1932 in Bussum.

03.04.2026