Een spiegel werkt beter dan een verbod

Van Boetcker en Lincoln tot de schoolstraat van vandaag: tien oude stellingen en vijf actuele doordenkertjes.

In een oude papieren agenda uit 1998 vond ik bij 28 oktober deze notitie terug: 10 CN – Lincoln. Dat is inmiddels 28 jaar geleden. Een hele poos dus.

Mijn loopbaan als CEO sloot ik zes jaar geleden af. Zonder om te kijken, maar daarom nog niet vergeten.

Voorafgaand aan sociale discussies lanceerde ik graag enkele paradoxale stellingen, als kleine ballonnetjes om te peilen hoe men in ons bedrijf tegenover bepaalde aandachtspunten stond. Een spiegel voorhouden werkt nu eenmaal vaak beter dan met verbodsbepalingen te zwaaien.

Daarbij maakte ik graag gebruik van de zogenaamde Ten Cannots, die destijds aan Abraham Lincoln werden toegeschreven.

Ik geef ze hier even in het Nederlands. Misschien hebben mijn lezers er ook iets aan.

• Je kunt welvaart niet bevorderen door zuinigheid te ontmoedigen.
• Je kunt de zwakken niet versterken door de sterken te verzwakken.
• Je kunt de kleine man niet vooruithelpen door de grote man neer te halen.
• Je kunt de werknemer niet vooruithelpen door de werkgever neer te halen.
• Je kunt de armen niet helpen door de rijken te vernietigen.
• Je kunt geen duurzame financiële zekerheid opbouwen met geleend geld.
• Je kunt de broederschap tussen mensen niet bevorderen door klassenhaat aan te wakkeren.
• Je kunt problemen niet vermijden door meer uit te geven dan je verdient.
• Je kunt geen karakter en moed opbouwen door het initiatief en de onafhankelijkheid van mensen af te breken.
• Je kunt mensen niet blijvend helpen door voor hen te doen wat ze zelf kunnen en zouden moeten doen.

Eerst deze tien stellingen lezen en daarna overgaan tot de orde van de dag: dat hielp weleens. Zelfs in gesprekken met de vakbonden. 😊

NIET VAN LINCOLN, WEL VAN EEN PREDIKANT

Toen Ronald Reagan deze Ten Cannots in 1992 tijdens een toespraak voorlas, verwees ook hij naar president Abraham Lincoln als auteur.

Jarenlang werden de uitspraken inderdaad aan Lincoln toegeschreven. Historisch onderzoek wees echter uit dat ze afkomstig waren van William John Henry Boetcker (1873-1962), een in Duitsland geboren Amerikaanse predikant en spreker, die zich ook bezighield met arbeidsverhoudingen.

Boetcker publiceerde zijn uitspraken in 1916. De verwarring over het auteurschap ontstond mede doordat ze later werden verspreid op pamfletten waarop ook authentieke uitspraken van Lincoln stonden. Zo raakten de namen met elkaar verward.

PARADOXALE STELLINGEN VOOR DE SCHOOLGAANDE BETOGER

Je kunt dezelfde formule ook toepassen op actuele kwesties. Neem bijvoorbeeld de schoolgaande jongeren die vandaag de straat op trekken om hun eisen kracht bij te zetten.

Wat als we hun eens de volgende vijf doordenkertjes voorleggen?

• Je kunt de school van morgen niet bouwen door die van vandaag te verwoesten.
• Je kunt geen beter onderwijs eisen door boeken in brand te steken.
• Je kunt politiegeweld niet aanklagen door zelf geweld te gebruiken.
• Je kunt niet over rechten spreken en tegelijk over plichten zwijgen.
• Je kunt geen respect eisen door zelf respect te weigeren.

Geen groot gelijk, maar stellingen die uitnodigen tot nadenken en discussie.

En als toemaatje een zesde doordenkertje:

Je kunt geen gelijk halen met eisen die je niet eens foutloos kunt opschrijven. 😊

28.10.2026