Verzet in het Ruhrgebied: het geval Schlageter

Op 15 maart 1923 wordt onder leiding van Albert Leo Schlageter een spoorwegbrug tot ontploffing gebracht in Kalkum, in het Ruhrgebied. Deze en andere aanslagen passen in het verzet tegen de Frans-Belgische militaire bezetting van het Ruhrgebied na de Eerste Wereldoorlog. Sabotage van de spoorweginfrastructuur moet beletten dat de Fransen steenkolen en andere grondstoffen in beslag nemen en naar Frankrijk vervoeren.

Nog geen maand later wordt Schlageter aangehouden. De Fransen laten er geen gras over groeien: in mei wordt hij ter dood veroordeeld en op 26 mei op de Golzheimer Heide bij Düsseldorf door een vuurpeloton geëxecuteerd.

Schlageter werd in 1894 geboren in een katholiek gezin in het Zwarte Woud en was aanvankelijk voorbestemd voor het priesterschap. Zijn gezondheid, maar ook het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, beslisten daar anders over. Hij meldde zich als vrijwilliger en werd ingezet in Vlaanderen en Frans-Vlaanderen, bij Verdun en aan de Somme. Dat hij een moedige soldaat was, blijkt uit zijn stamboek: hij raakte tweemaal gewond, ontving het IJzeren Kruis tweede en eerste klasse en beëindigde de oorlog als officier.

Zijn ervaringen aan het front en als officier maakten van hem een geschikte man voor militaire actie. In 1919 duikt hij op als lid van een Freikorps-eenheid die samen met de Baltische Landeswehr tegen de bolsjewieken vecht in het Balticum, onder meer bij de verovering van Riga. Later neemt hij actief deel aan het verzet tegen de Frans-Belgische militaire bezetting van het Ruhrgebied.

Vrij snel na zijn terechtstelling krijgt Schlageter in Duitsland een heldenstatus. Zijn naam – en ook die van anderen – wordt pas later gerecupereerd en gebruikt door de propagandamachine van het nationaalsocialisme, dat hem tot “martelaar” verheft van een regime dat hij zelf nooit heeft gekend, onder meer via het toneelstuk Schlageter van Joseph Goebbels.

15.03.2026