Het strijdbeginsel  

Ik ben op een leeftijd gekomen waarop afscheid nemen steeds vaker deel uitmaakt van het leven. Van familie, kennissen, vrienden, kameraden. Ook gisteren was het weer zo ver.

Tijdens zo’n afscheidsceremonie dwalen mijn gedachten. Naar de aflossing van de wacht. Naar het doorgeven van de fakkel.

En dan duikt plots een tekst op. Geen handleiding over hoe het verder moet, maar wel over de houding waarmee.

Ik leerde hem ooit uit het hoofd tijdens een zomer in jeugdherberg Bertennest in Roesbrugge, waar ik verbleef om mijn Nederlands te oefenen.Het is een tekst van Ernest van der Hallen:

“Wees radicaal; wees principieel; wees absoluut; wees hetgeen de burger noemt: extremist; geef uzelf zonder meten of rekenen, aanvaard de zogenaamde levensrealiteit niet en laat u niet door het leven aanvaarden; geef nooit het strijdbeginsel op.”

(uit ‘Brief aan een jonge vriend’, 1932)

Ernest van der Hallen (1898–1948) was een Vlaams schrijver en jeugdleider, actief in het AKVS. Hij vond schrijfinspiratie in zijn Ruusbroeckhuisje in het begijnhof van Lier, in een omgeving die ook Felix Timmermans en andere Lierse kunstenaars inspireerde.

05.04.2026

Vandaag geboren: Arthur Schopenauer

Een citaat van de filosoof Arthur Schopenhauer (1788–1860), geboren op 22 februari 1788 in Danzig:

“Elke waarheid doorloopt drie stadia. Eerst wordt ze belachelijk gemaakt. Dan wordt ze hevig bestreden. Tenslotte wordt ze vanzelfsprekend aangenomen.”

Schopenhauer stond voor een pessimistisch-realistische wereldbeschouwing, die hij verwoordde met een bijzonder gevoel voor humor. Hij was een bewonderaar van Shakespeare en Homerus. Zijn denken had grote invloed op psychologen zoals Sigmund Freud, filosofen als Friedrich Nietzsche en Ludwig Wittgenstein, en musici zoals Richard Wagner.

Arthur Schopenhauer schreef onder meer Über das Sehen und die Farben, Die Welt als Wille und Vorstellung en Über den Willen in der Natur. Hij overleed in 1860 in Frankfurt, op 72-jarige leeftijd.

22.02.2026

Richelieu: de logica van de absolute macht

Exact één jaar geleden gebruikte ik een citaat dat aan kardinaal de Richelieu (1585–1642) wordt toegeschreven, eerste minister en vertrouweling van de Franse koning Lodewijk XIII. Het diende om te illustreren hoe absolute koningsmacht in de politieke praktijk werd omgezet. Vierhonderd jaar later klinkt deze tekst, die de geest van Richelieus staatsleer samenvat, verrassend actueel:

“Geef de voorkeur aan een geheime oorlog boven een open oorlog, omdat die minder kost en efficiënter is. In de beoogde landen is het aangewezen de geesten te beïnvloeden; altijd en overal open of geheime intriges te voeden; de staatszaken van een land zo moeilijk mogelijk te maken; gebruik te maken van alle bestaande gevoeligheden; onenigheden desnoods aan te wakkeren; betrokken landen te laten berusten in hun onkunde; territoriale twisten aan te moedigen en die internationaal te laten gelden; ze zodanig te beïnvloeden dat men een beroep doet op hulp; en de agenten die met deze taken worden belast goed te betalen.”

Ik weet niet of de grote politieke actoren op het wereldtoneel deze tekst kennen. Feit is wel dat deze strategie, met inzet van hedendaagse technologieën, vandaag op meesterlijke wijze wordt toegepast.

Over kardinaal de Richelieu schreef Victor Hugo later dat “zijn purperen mantel gekleurd was met bloeddruppels.”

06.01.2026