Joris-Karl Huysmans: “Vooruitgang is de hypocrisie die de ondeugden verfijnt”

Op 12 mei 1907 overleed de Franse schrijver en essayist Joris-Karl Huysmans (°1848). Zijn vader was een Nederlander uit een Noord-Brabantse familie. Voor de burgerlijke stand heette hij officieel Georges-Charles, maar hij onderstreepte zijn Nederlandse afkomst door als auteursnaam Joris-Karl te kiezen. Huysmans onderhield levenslange intensieve contacten met zijn familie in Nederland.

Huysmans werd bekend door zijn satanische roman “Là-bas”, in het Nederlands vertaald als “Uit de diepte”, over de historische figuur Gilles de Rais, die beschuldigd werd van duivelse daden. Ook zijn roman “A rebours”, of “Tegen de keer” in de Nederlandse vertaling, werd beroemd en werd beschouwd als de ‘bijbel van het decadentisme’.

Decadentisme was in de 19de eeuw een geestelijke stroming die gekenmerkt werd door het verlies van zekerheden en duidelijkheid over de toekomst, een soort existentiële stuurloosheid, een gevoel van onbehagen, en het zoeken naar schoonheid als een uitweg. De dichter Charles Baudelaire (1821-1867) introduceerde hiervoor het woord ‘spleen’ in zijn gedichtenbundel “Les Fleurs du Mal”. In Duitsland bedacht de schrijver Jean-Paul Richter (1763-1825) het woord ‘Weltschmerz’.

Huysmans vond voor zichzelf een antwoord in zijn bekering tot het katholicisme. Zijn boek ‘La cathédrale’ markeert een keerpunt in zijn oeuvre en behoort tot de canon van de Franse literatuur.

Een bekend citaat van Joris-Karl Huysmans luidt: “Vooruitgang is de hypocrisie die de ondeugden verfijnt.”

12.05.2025