Winok bij de heidenen

Vandaag, 6 november, is volgens de katholieke kalender de feestdag — en tevens sterfdag — van de heilige Winok (of Winoc), geboren tussen 640 en 650 en overleden op 6 november 716 of 717.

Volgens de christelijke traditie was Winok een Bretoense koningszoon die de heilige Bertijn kwam ondersteunen in het bisdom Terwaan en in diens abdij van Sithiu (het latere Sint-Omaars). Over de taal die Winok en zijn medebroeders spraken, bestaat geen zekerheid. Vast staat wel dat zij het Frankisch moesten beheersen om in de streek te kunnen prediken. Daarbij rijst de vraag of de aanduiding “Bretoen” moet worden begrepen als afkomstig uit Bretagne, dan wel uit Brittannië, en dus van over de Noordzee, waar in die tijd aan de kust eveneens Noordzeegermaanse talen werden gesproken.

Vanuit Sithiu werden monniken — onder wie Winok — uitgezonden om het nog grotendeels heidense Vlaanderen te kerstenen. Later trok Winok zich terug in het klooster van Woromhold, het huidige Wormhout. Na zijn dood in Wormhout werd zijn lichaam overgebracht naar Sint-Winoksbergen, de stad die tot op vandaag zijn naam draagt.

Waarom Winok zich precies naar de kuststreek begaf en op de Groenberg een bidplaats oprichtte die later zou uitgroeien tot de abdij van Sint-Winoksbergen, wordt in de christelijke hagiografie slechts sporadisch vermeld. Volgens de historicus Lodewijk de Baecker werd op deze heuvel door de plaatselijke bevolking een heidense god vereerd, die hij Baal noemt. Al snel denkt men daarbij aan Balder (of Baldr), de Germaanse god van het licht en de lente. De jezuïet Malbrancq sprak in de 16de eeuw echter over de Groenberg als de plaats van een “duivelse cultus” gewijd aan Wotan.

Diezelfde Wotan werd overigens niet ver van Sint-Winoksbergen vereerd, namelijk in Veurne. Op die heidense cultusplaats werd later de Sint-Walburgakerk gebouwd.

Men mag er rustig van uitgaan dat Winok en zijn confraters systematisch de heidense cultusplaatsen in de streek bezochten om de lokale bevolking tot het nieuwe geloof te bekeren. Veel van de eerste kloosters, kerken en kapellen werden immers opgericht op plaatsen waar eerder een heidense eredienst bestond. Dat patroon geldt zowel voor de abdij van Sithiu, het klooster van Wormhout als voor de abdij van Sint-Winoksbergen.

06.11.2024

Hulde aan het graf van Lodewijk de Baecker

Noordpene, 23 april 2016

(Beelden : Mark Ingelaere)

Beste Vlaamse vrienden,

We zijn vandaag bijeen om hulde te brengen aan een groot man van ons volk: Lodewijk de Baecker.

Twee jaren geleden, n.a.v. de 200^ste verjaardag van zijn geboorte, schreef ik een boekje over Lodewijk. De titel: De Saga van Lodewijk. En de ondertitel die veel zegt over de man : voorvechter van de Nederlandse Gedachte in Frankrijk.

Het was voor mij de gelegenheid om zijn graf te komen opzoeken in Noordpene. En dat viel tegen :  ik ontdekte een vuil, vervallen graf. Anoniem ook : zelfs de naam van Lodewijk was onleesbaar geworden.

Zo kwam ik op het idee om het graf van Lodewijk de Baecker te laten restaureren en te voorzien van een nieuwe tekst in de vorm van een gedenkplaat.
 

Wie was Lodewijk de Baecker ?    

Officieel  was hij, volgens  een Franse biografie verschenen in 1860, en ik citeer: magistraat, germanist, archeoloog, officier van de academie, inspecteur van het beschermd historisch patrimonium van het Noorderdepartement, correspondent van het ministerie van binnenlandse zaken en van onderwijs, lid van verschillende geleerde genootschappen in Frankrijk en elders.

Voor ons Vlamingen blijft hij vooral de onvolprezen auteur van meer dan vijftig boeken. Boeken over Vlaanderen, over de heidense tijden, en ook over de grote Germaanse epossen als de Niebelungen, Gudrun en het Roelandlied.

Een boek als mijlpaal

Een mijlpaal in de Vlaamse heropleving is zijn boek Les Flamands de France. Deze publicatie leidde tot de oprichting in 1853 van het Comité Flamand de France, toen nog een echt Vlaams Comité  waarvan Lodewijk medeoprichter en ondervoorzitter werd. Maar de Baecker was een Vlaming uit één stuk en verliet snel  het CFF omwille van gebrek aan radicalisme.

Lodewijk de Baecker ijverde zijn leven lang – dan maar op zijn eentje – ten gunste van het onderwijs van de Nederlandse taal en cultuur. Alleen was hij actiever dan alle Vlaamse verenigingen samen.

Actualiteit van Lodewijk

De gedachten van Lodewijk de Baecker blijven zeer actueel. Hij besefte beter dan wie ook dat de Nederlanden in Frankrijk geen ‘Hauts de France’ waren maar, historisch en cultureel, het zuiden van de Nederlanden. Beter geïnspireerd dan de huidige Franse machthebbers noemde hij de regio Néerlande.

Actueel ook : in het voetspoor  van de Vlaamse en Nederlandse voormannen uit zijn tijd was hij de eerste in Frankrijk die het begrip Nederlands introduceerde  om onze taal en haar dialecten aan te duiden. De huidige verdedigers van het Vlaams als een aparte taal, vreemd aan het Nederlands, kunnen van Lodewijk nog iets leren.

Lodewijk de Baecker onderhield nauwe en vriendschappelijke contacten met grote namen als Ferdinand Augustijn Snellaert, Josephus Alberdingk Thijm, Jacob Grimm en Heinrich Hoffmann von Fallersleben.

Dankwoord

Tot besluit wil ik nog alle privé personen danken  – alsook twee verenigingen – de stichting Zannekin en de Marnixring – die meehielpen om de nodige fondsen voor deze operatie te verzamelen. Een bijzondere woord van dank ook aan Mark Ingelaere voor de logistieke assistentie.

Lodewijk de Baecker, Vlaanderen en de Nederlanden groeten u al s voorvechter, schrijver en filoloog, trouw aan de Nederlandse gedachte.

27.04.2016

Operatie Lodewijk

Ons project om het graf van Lodewijk de Baecker te restaureren en er een gedenkteken aan te brengen krijgt vorm in 2016.

De werkzaamheden zullen in het  voorjaar worden uitgevoerd. Voor de start van de 40^ste  Zwijgende Voettocht van de Peene in Noordpene, dit jaar op zaterdag  23 april, zal om 14u, in samenspraak met  de organisatie een korte ceremonie aan het graf van deze voorvechter van de Nederlandse Gedachte plaats hebben. Meer informatie volgt ; u bent er alvast van harte welkom.

Om deze werkzaamheden te financieren (+/- 1.500 euro) is door Marnixring een rekening geopend op naam van ERFGOED ZUIDELIJKSTE NEDERLANDEN geopend, waarvoor onze dank. U kan dit project steunen door een vrijwillige bijdrage te storten op het volgend  rekeningnummer van Erfgoed Zuidelijkste Nederlanden:

BE55 9731 3615 9944.

Ook de opbrengst van mijn  boek De saga van Lodewijk. Over Lodewijk de Baecker, voorvechter van de Nederlandse Gedachte in Frankrijk gaat integraal naar dit project. U kan deze publicatie aanschaffen door te klikken op: De saga van Lodewijk.

12.01.2016