Een Vlaamse universiteit en haar angst voor de Franse Nederlanden

Op 28 mei 1968 overleed de priester en Frans-Vlaamse voorman Jean-Marie Gantois in Holke bij Waten. Zijn plotselinge overlijden doet vermoeden dat hij het slachtoffer werd van een hartstoornis. Dat gebeurde tijdens een van zijn geliefde wandelingen langs de Holke, een symbolische plaats voor de man die “zijn” Waten zo lyrisch had beschreven, op de historische grens tussen de oude graafschappen Vlaanderen en Artesië.

Sommigen kozen graag voor de sensatietoer en alludeerden, zonder enig bewijs, op zelfmoord of zelfs op een aanslag. Een priester die zichzelf van het leven zou beroven en een zogenaamd vergeten leider die vermoord zou zijn: naar de normen van Contador bedraagt de kans op dergelijke fabels amper 0,000001 procent.

Toch roepen de omstandigheden van toen het beeld op van het einde van een tijdperk. Moeder Gantois was een week eerder begraven en heel Frankrijk verkeerde in mei ’68 in rep en roer. De wekenlange stakingen van het overheidsapparaat maakten dat er geen postbedeling was, waardoor het nieuws van zijn overlijden traag en laattijdig bekend raakte.

Zijn vrienden van de vereniging Zannekin zouden later, in samenspraak met de familie, ervoor zorgen dat de unieke bibliotheek van Jean-Marie Gantois bijeenbleef en niet verloren ging. Na allerlei tribulaties vond de collectie in 1972 een nieuwe thuishaven in de bibliotheek van de KULAK in Kortrijk, als fundament voor een heuse bibliotheek van de Franse Nederlanden.

Typisch voor de sluipende aftocht van de Vlaamse universiteiten in de voorbije decennia werd het na enkele jaren stil rond dit unieke project. Het werk van bekwame historici als Erik Defoort en Michiel Nuyttens, die zich hadden ingezet voor een deskundige inventarisatie en wetenschappelijke ontsluiting van de bibliotheek van de Franse Nederlanden, werd niet verdergezet. Contractuele afspraken werden niet langer nageleefd, investeringen in nieuwe boeken bleven uit en door derden geschonken documenten bleken niet noodzakelijk nog terug te vinden.

De universiteit in Kortrijk, die een baken had moeten zijn voor de contacten met de Franse Nederlanden, lijkt vandaag te lijden aan pleinvrees of agorafobie: een angststoornis tegenover de eigen omgeving aan weerszijden van de schreve.

NIEUWE PROJECTEN

Nu mijn boek TAALMOORD. Over taal, gemeenschap en identiteit af is, begin ik met het schrijven van een brochure over de ideologische evolutie van Jean-Marie Gantois, met het oog op een publicatie in eigen beheer volgend jaar. Parallel werk ik ook aan een studie over dierensymboliek in de geschiedenis. Meer nieuws over deze projecten en hun vorderingen kunt u volgen op mijn Facebookpagina.

28.05.2026