Tussen kelders, coulissen en kunstkapsones

Op zijn fb-pagina schrijft Paul Cordy vandaag een zeer leesbaar en aanbevolen stuk over het negentiende-eeuwse Salon des Refusés in Parijs: een succesvolle tentoonstelling van alle werken die niét geselecteerd waren voor de Salon van de Académie des Beaux-Arts.

Eigenlijk nog zo’n slecht idee niet voor onze musea: toon systematisch ook eens alle werken die vandaag uit het zicht worden gehouden. Niet enkel laten opduiken bij thematische tentoonstellingen of als handig materiaal voor bruikleen, maar gewoon: zichtbaar maken.

De negentiende eeuw heeft een brede rug. Maar de vraag blijft of alles, honderdvijftig jaar later, op kunstvlak werkelijk beter en anders is geworden. Ik betwijfel het wanneer ik kijk naar de toestand in de musea — ook de Vlaamse — en naar de talloze werken die in kelders en coulissen van de kunst verdwenen zijn.

Plaatsgebrek is van alle tijden. Maar gaat het alleen om plaatsgebrek? Vandaag merk je meer dan ooit dat het verwijderen, verhuizen naar reserves of simpelweg verwaarlozen van kunstwerken gebeurt volgens de esthetische normen én de morele en politieke verontwaardiging van het moment.

De selectiecriteria worden tegenwoordig bepaald door kosmopolitisch georiënteerde en zogenaamd “verbindende” cultuurbonzen, die hun eigen — soms ronduit ziekelijke — voorkeuren opleggen aan het publiek. Uiteraard op kosten van de gemeenschap, maar zonder ooit datzelfde publiek naar zijn mening te vragen.

AL MIJMEREND IN MIDDELHEIM

Onlangs wandelde ik door het Middelheimpark in Antwerpen. Links en rechts van de tweehonderd meter lange rode kalklijn voor Gaza — ook kunst — observeerde ik de nieuwe opstellingen, de beelden die naar het depot zijn verbannen en de recente aankopen waarvan, nota bene, nauwelijks nog één werk in onze taal — het Nederlands, voor wie het vergeten is — wordt weergegeven.

Om in de Parijse sfeer van PC te blijven: in het Middelheimpark passeerde ik onder de “Arc de Triomphe” — alweer geen Nederlands maar Frans — afkomstig van een Oostenrijks collectief waarvan de naam mij gelukkig ontsnapt. Het werk stelt een achterovergebogen naakte man voor met wat sommigen een “opvallende” en anderen een “triomfalistische” erectie noemen.

Lang geleden bezocht ik het Centre Georges Pompidou, vroeger beter bekend als het Centre Beaubourg, eveneens in Parijs. Daar werd ik “getroffen” door een plastisch kunstwerk met de titel: C’est un tas de merde.

Inderdaad.

16.05.2026