Koning Radboud: trouw aan zijn voorouders en zijn oude geloof

Op 9 augustus 719 overlijdt Radboud, ook wel Redbad genoemd. Hij was een invloedrijke koning van de Friezen en werd rond 670 geboren. Hoe groot zijn machtsgebied precies was, blijft onzeker. Zijn invloed strekte zich in ieder geval uit over grote delen van het huidige Noord- en Zuid-Holland, Utrecht en Friesland. Ook belangrijke plaatsen als Utrecht en Dorestad lagen binnen de Friese machtswereld. Dorestad, bij het huidige Wijk bij Duurstede, was in die tijd een belangrijk handelscentrum.

Sommige historici gaan uit van een veel groter Fries machtsgebied, soms zelfs van het Zwin in Vlaanderen tot aan de Wezer in Duitsland. Of Radboud werkelijk over dit hele gebied heerste, blijft echter onzeker.

HEIDENSE KONING

Radboud bleef een heidense vorst. Hij bekeerde zich niet tot het christendom. Volgens een bekend verhaal overwoog hij rond 697 wel om zich te laten dopen. Aan Wulfram van Sens, die hem zou dopen, stelde hij nog één laatste vraag: wat was er met zijn heidense voorouders gebeurd? Wulfram antwoordde dat zij in de hel waren beland. Daarop zou Radboud hebben gezegd: “Ik ga liever na mijn dood naar de hel, dan naar de hemel met een hoop bedelaars.”

Of hij deze woorden werkelijk heeft uitgesproken, is niet met zekerheid vast te stellen. Het verhaal past wel bij het beeld van een vorst die trouw bleef aan zijn voorouders en zijn oude geloof.

Zijn dochter Theudelinda zou in 711 trouwen met Grimoald, de oudste zoon van Pepijn van Herstal, de hofmeier van de Franken. Na Radbouds dood zouden de Friezen hun vrijheid nog slechts korte tijd behouden. De strijd met de Franken ging verder. In 734 werden de Friezen bij de Boorne verslagen door Karel Martel, waarmee een groot deel van het Friese gebied onder Frankische invloed kwam.

Radboud bleef zo in de geschiedenis voortleven als de heidense koning die weigerde zijn oude geloof en zijn voorouders de rug toe te keren.

Nog een opvallend detail: de universiteit van Nijmegen draagt sinds 2004 de naam Radboud Universiteit. Het gaat echter om een andere Radboud: Radboud van Utrecht, de christelijke bisschop uit de 9e en 10e eeuw en naamgever van de Sint Radboudstichting.

HET PORTRET VAN RADBOUD

Het onderstaande 17de‑eeuwse portret van koning Radboud is het enige bekende geschilderde portret van deze Friese vorst. Eeuwenlang hing het in het stadhuis van Medemblik, een historische stad aan het IJsselmeer in Noord‑Holland die zich al sinds de 16e eeuw met Radbouds nalatenschap verbindt. In 2023 werd het werk gestolen, maar kort daarop terugbezorgd bij kunstdetective Arthur Brand. Na restauratie kreeg het een nieuwe, veilige plaats in Kasteel Radboud te Medemblik.

09.08.2026