Albrecht Rodenbach geboren: “vlieg de blauwvoet? Storm op zee!”

Vandaag is het 170 jaar geleden, op 27 oktober 1856, dat Albrecht Rodenbach in Roeselare werd geboren. De dichter groeide uit tot een van de belangrijkste figuren van de Vlaamse ontvoogdingsbeweging.

Rodenbach was trots op zijn Duitse, adellijke afkomst. De stamvader van de Vlaamse familie Rodenbach werd in 1714 geboren in Andernach, aan de linkeroever van de Rijn. Aan de overkant, nabij Neuwied, ligt bovendien een plaats die eveneens Rodenbach heet. Ook de legende van ridder Rodenbach, die zijn zwangere vrouw verlaat om de strijd aan te gaan met heer Von Schnellen, voert ons naar het Duitse Odenwald.

VLIEG DE BLAUWVOET

De beroemde strijdkreet “Vliegt de Blauwvoet, storm op zee!” ontleende de Vlaamse beweging aan Rodenbachs Lied der Vlaamsche Zonen. Zelf vond Rodenbach de leuze terug bij Hendrik Conscience, in diens roman De Kerels van Vlaanderen.

Toen leerlingen van het Klein Seminarie van Roeselare het lied wilden zingen, werd het onmiddellijk door de superior verboden. De studenten bedachten echter een uitweg. In plaats van de verboden leuze te roepen, bootsten ze de roep van de vogel na:

“Keh! Keh! Keh! – Keh! Keh! Keh!”

Zo werd die kreet zelf een teken van verzet.

Symboliek

Sindsdien wordt de blauwvoet meestal afgebeeld als een jan-van-gent, een vogel waarvan men volgens het volksgeloof zei dat zijn verschijning een storm aankondigde.

Historisch verwijst de blauwvoetsymboliek naar een strijd tussen twee kampen in het middeleeuwse Veurne-Ambacht: de Blauwvoeten en de Ingrekins of Isegrims. Die vete werd later door de romantische literatuur verder uitgewerkt.

In het paasnummer van De Vlaamsche Vlag schreef Rodenbach in 1876, onder het pseudoniem Harold:

Ghi Isegrim hoedt u voor den blauvoet,
Ofte ghi selt voelen wat sine clau doet.

In Frans-Vlaanderen heb ik ooit iemand gekend die de naam Blavoet droeg. Hij was een medeleerling aan het Lycée des Flandres in Hazebroek. Ik vertelde hem ooit dat hij wellicht de telg was van een beroemde Vlaamse familie. Ik kwam overduidelijk achthonderd jaar te laat met mijn verhaal.

Aan Rodenbach danken we ook de bekende regel “Ons behoort het Noordzeestrand”. Die staat op een prent van tekenaar Jos Speybrouck, die ik jaren geleden antiquarisch op de kop tikte in Mechelen. Sindsdien heeft ze een vaste plaats op mijn bureau.

En omdat volgens Rodenbach het Noordzeestrand ons toebehoort, spreek ik nog altijd over de Vlaamse kust. Nooit over de Belgische kust. En zeker niet, iets verder naar het zuiden, over de Côte d’Opale.

27.10.2026