Sint-Omaars: zoek niet naar de toren van Sint-Aldegonde

Op 9 oktober 1800 verwoestte een tornado de toren van de Sint-Aldegondekerk in Sint-Omaars.

De toren was het laatste overblijfsel van de kerk. Het gebouw zelf was in 1793, in opdracht van het jakobijnse revolutionaire bestuur, met de grond gelijkgemaakt.

Vandaag herinnert alleen de Sint-Aldegondestraat, vlak bij de markt, nog aan de verdwenen kerk.

Het was een mooi gotisch gebouw, opgetrokken in 1515. De naam verwijst naar de familie Sint-Aldegonde, die de kerk liet bouwen.

Maar er is nog één tastbare herinnering aan de kerk.

Op de Place Victor-Hugo staat de fontein Sint-Aldegonde. Ze werd gebouwd tussen 1754 en 1758 en stond oorspronkelijk tegen het koor van de kerk.

De fontein maakte deel uit van het waternet van Saint-Omaars en diende als reservoir. Ze herinnert ook aan de opening van het kanaal van Neufossé (Nieuwegracht) in 1756, dat de A met de Leie verbond.

Het kanaal werd aangelegd op de ‘Dyk tegen de Fransen’. Dat was een vroegere verdedigingsgracht op de grens tussen het oude graafschap Vlaanderen en het graafschap Artesië. De verdedigingslinie liep tussen de Aa en de Leie en moest, zoals de naam al aangeeft, vijanden uit het zuiden helpen tegenhouden.

De twee figuren op de fontein stellen de A en de Leie voor.

Toen de kerk verdween, bleef de fontein staan. Vandaag is ze het enige zichtbare overblijfsel van de voormalige Sint-Aldegondekerk.

DE NAAM SINT-ALDEGONDE

De naam doet ook denken aan Filips Marnix van Sint-Aldegonde (1540–1598), schrijver, diplomaat en vertrouweling van Willem van Oranje.

Zijn moeder, Marie, stamde uit een Henegouws adellijk geslacht. De familie de Haméricourt bezat een kasteel in het graafschap Binche, in Mont-Sainte-Aldegonde.

Maar waar komt de naam Aldegonde vandaan?

Hij verwijst naar een Frankische heilige: Aldegundis of Aldegonda (639–684). Zij leefde in de zevende eeuw in deze streek.

Aldegonde werd geboren in Cousolre, in het huidige Franse Henegouwen. Ze werd vooral vereerd in Mabuse, het huidige Maubeuge.

Volgens  filologen, onder wie pater Desideer Stracke, was de moedertaal van Aldegonda het Westfrankisch. Henegouwen sprak in die tijd nog geen Romaanse taal, laat staan Frans.

De Franse taal bestond toen eenvoudigweg nog niet.

09.10.2026