⚔️⚔️Het Ludwigslied: van veldslag tot heldendicht

Op 3 augustus 881 geeft de West-Frankische koning Lodewijk III (863/865–882) de Vikingen een stevige tik op de neus. Bij Saucourt-en-Vimeu (Picardië), net ten zuiden van Abbeville, verslaat hij hun grote leger.

De overwinning maakt zoveel indruk dat ze een eigen heldendicht krijgt: het Ludwigslied, ook bekend als het Lodewijkslied of Rithmus teutonicus. Het handschrift wordt vandaag bewaard in de stadsbibliotheek van Valenciennes (Liber Pilosus, folio 141–143).

Het manuscript werd in 1837 min of meer toevallig herontdekt door de Duitse filoloog August Heinrich Hoffmann von Fallersleben (1798–1874). De historicus Jean Mabillon (1632–1707) had het al in de tweede helft van de 17de eeuw gezien, maar daarna raakte het spoor bijster – vermoedelijk tijdens de woelige jaren van de Franse Revolutie.

Zoals wel vaker gebeurde, belandde het heldendicht tussen archiefstukken in een andere taal. Tot op vandaag liggen er in Frans-Vlaanderen nog bergen Nederlandstalige documenten stof te vergaren, simpelweg omdat bijna niemand ze nog kan lezen.

De romantische naam Ludwigslied danken we aan een andere beroemde filoloog: Jacob Grimm (1785–1863) – jawel, één van de gebroeders Grimm. Hoffmann gaf de tekst uit samen met zijn Vlaamse vriend Jan Frans Willems (1793–1846).

Sindsdien beschouwen de Duitsers het Ludwigslied als een van de parels van hun middeleeuwse literatuur. Maar eerlijk? Het is evengoed een vroege schakel in de ontwikkeling van onze eigen Nederlandse taal.

Enkele verzen uit het Ludwigslied:

Einan kuning weiz ih,
Een koning weet ik.

Heizsit her Hluduig.
Hij heet Lodewijk.

(…)

Tho nam he skild indi sper.
Toen nam hij schild en speer.

Elliacho reit her.
En reed met volle kracht.

Uuolder war errahchon
Hij wilde werkelijk bereiken

Sina uuidardsahchon.
Zijn vijanden.

Tho ni uuas iz burolang,
Het duurde niet lang,

Fand her thia northman.
Of hij vond de Noormannen.

(…)

Thar waht thegeno gelih,
Toen vochten zij als gelijke helden,

Nichein soso Hluduig:
Maar geen zoals Lodewijk.

Snel indi kuoni,
Snel en koen,

Thaz uuas imo gekunni.
Daar stond hij om bekend.

03.08.2026