Hoe Napoleon met veldkrekels rondliep

Op 27 mei 1653 werd in Doornik, tijdens de afbraak van een huis, het graf ontdekt van de Merovingische koning Childerik (ca. 436–481). Het bevond zich amper dertig meter van de Sint-Brixiuskerk. De vondst was uitzonderlijk: een volledige wapenuitrusting, een muntschat en talrijke juwelen kwamen aan het licht, waaronder de zegelring van de koning met de gegraveerde tekst Childerici Regis.

Childerik geldt doorgaans als de laatste uitgesproken heidense Frankische koning. Dat blijkt onder meer uit de gouden ossenkop met zonnemotief die in zijn graf werd gevonden, mogelijk een verwijzing naar Germaanse heidense symboliek die door sommige historici met de cultus van Thor in verband wordt gebracht. Naast de beenderen van Childerik en de schedel van zijn strijdros werden ook zwaarden (spathae), messen, scramasaxen (grote steekmessen), een werpbijl, een speer en een schild opgegraven.

Daarnaast ontdekte men een ware schat aan gouden munten en juwelen, waaronder een driehonderdtal kleine gouden ornamenten die traditioneel als “bijen” worden omschreven. Toch hoeft men die juweeltjes maar aandachtig te bekijken om te zien dat er iets niet klopt met die interpretatie. Anatomisch lijken de figuurtjes immers veel minder op bijen dan op cicaden of veldkrekels. Vermoedelijk sierden ze de mantel (paludamentum) van de koning.

De vondst kreeg eeuwen later een opmerkelijk vervolg toen Napoleon de vermeende gouden “bijen” overnam als symbool van zijn Eerste Keizerrijk. Net als koning Childerik liet hij ze verwerken in zijn kroningsmantel. Had Napoleon beseft dat zijn vermeende keizerlijke bijen in werkelijkheid wellicht veldkrekels waren, dan had hij misschien toch liever adelaars gekozen.

De arts en archeoloog Jean-Jacques Chifflet was de eerste die in zijn verslag uit 1653 melding maakte van deze “bijen”. Daarmee lag hij aan de oorsprong van een historische interpretatie die eeuwenlang zou blijven voortleven. Tegelijk schreef Chifflet ook een van de vroegste archeologische opgravingsverslagen uit de geschiedenis.

De ornamenten van koning Childerik werden in de 19de eeuw in Parijs gestolen. Een deel van de buit belandde tijdens de vlucht van de dieven in de Seine. Van de oorspronkelijke driehonderd exemplaren bestaan er vandaag nog slechts twee.

Childeriks zoon Chlodowech — beter bekend als Clovis — liet zich later als eerste Frankische koning dopen. Hij verruilde Doornik als Frankische hoofdstad voor Parijs. In die tijd sprak men in Doornik overigens nog geen Frans in zijn huidige vorm, maar vermoedelijk een weinig  laat-Latijn en voornamelijk Frankische Germaanse dialecten, waarvan varianten later mee aan de basis zouden liggen van het Nederlands.

Meer informatie over Childerik en zijn “krekels” vindt u in mijn boek Frans en toch Vlaams. Meer info op widopedia.eu.

27.05.2026