Uit mijn dagklapper…

Filmregisseur Louis Malle: begrijpen in plaats van oordelen

Op 30 oktober 1932 werd filmregisseur Louis Malle geboren in Thumeries, een dorpje ten zuiden van Rijsel. Via zijn moeder was hij verwant aan de Frans-Vlaamse industrieel Fernand Béghin, eigenaar van de bekende suikerfabrieken Béghin. Zijn vader, Pierre Malle, leidde één van de ondernemingen binnen dat familie-imperium.

Louis Malle koos echter niet voor de familiale traditie. Hij groeide uit tot een van de markantste Franse filmmakers van de twintigste eeuw. In meer dan dertig films schuwde hij gevoelige en controversiële thema’s niet.

Enkele van zijn bekendste werken:

• Le Feu Follet (1963), naar de roman van Pierre Drieu La Rochelle, over depressie en zelfmoord.

• Lacombe Lucien (1974), over een jongeman die tijdens de Tweede Wereldoorlog in het collaboratiemilieu terechtkomt.

• Au revoir les enfants (1987), een aangrijpend verhaal over de deportatie van Joodse kinderen tijdens de oorlog.

Louis Malle stond bekend om zijn niet-moraliserende aanpak. Hij observeerde zijn vaak controversiële personages en probeerde hun handelen te begrijpen. Hij veroordeelde hen niet, maar sprak hen evenmin vrij. In zijn films blijkt de grens tussen goed en kwaad soms verrassend dun. Toeval, karakter en omstandigheden spelen daarbij vaak een grotere rol dan ideologische overtuigingen.

Vooral Lacombe Lucien zorgde voor controverse. De regisseur kreeg het verwijt de collaboratie te vergoelijken omdat hij geen expliciet moreel oordeel uitsprak. Volgens Malle was de kijker volwassen genoeg om zelf zijn oordeel te vormen. Een houding die ook vandaag nog verfrissend aandoet in een tijd waarin velen sneller oordelen dan proberen te begrijpen.

CITATEN

“Ik verkies dat de kijker de zaal verlaat met vragen dan met antwoorden.”

“Als je van ergens anders komt, zie je dingen die de mensen die er leven niet meer opmerken.”

“De herinnering is niet bevroren. Ze leeft, beweegt en verandert voortdurend.”

Drie eeuwen eerder had de Nederlandse filosoof Baruch Spinoza dat streven al kernachtig samengevat:

“Niet lachen, niet veroordelen, niet haten, maar begrijpen.”

(naar Spinoza’s beroemde formulering Non ridere, non lugere, neque detestari, sed intelligere uit de Tractatus Politicus, 1677).

Dit slot werkt sterk omdat het niet zomaar een los citaat toevoegt, maar de centrale gedachte van uw tekst nog eens onderstreept: begrijpen vóór oordelen. Dat is precies wat Louis Malle als filmmaker nastreefde.

30.10.2026