Michiel de Swaen schreef in het Nederlands van zijn tijd, niet in het dialect

Op 20 januari 1654 werd in Duinkerke Michiel de Swaen geboren, de belangrijkste dichter en rederijker van de Zuidelijke Nederlanden.

Tijdens zijn leven maakte De Swaen mee hoe zijn geboortestreek door Frankrijk militair werd aangevallen en uiteindelijk veroverd. Toch vertoont zijn werk talrijke sporen van een blijvende liefde en trouw aan de Nederlanden. Dit staat in scherp contrast met zijn tijdgenoot Jan Bart, die ervoor koos de kant van de overwinnaar te kiezen en met Frankrijk samen te werken.

Daarbij zijn evenwel verzachtende omstandigheden op hun plaats: Jan Bart was een kaper die in de eerste plaats voor het geld streed. Frans patriotisme was voor hem geen drijfveer, maar een element dat pas veel later aan de mythevorming rond zijn persoon werd toegevoegd.

VLAANDEREN, DE BLOEM VAN EUROPA

In De Zedelijke Dood van Carel den Vijfden schreef Michiel de Swaen:

O prins! dat Nederlant soo roem en zegen rijk,
Het schoonste en beste deel van gheel het Spaensche rijck,
De bloeme van Euroop, den pronk van alle landen.

Zoals duidelijk blijkt, schreef Michiel de Swaen in de zeventiende eeuw in het Nederlands van zijn tijd en niet in het dialect. Het Nederlands, en niet het dialect, was de taal van het onderwijs en dus ook van het schriftelijk gebruik in administratie, literatuur en wetenschap. De streektaal daarentegen was in hoofdzaak een gesproken taal, die Michiel de Swaen en Jan Bart in hun dagelijks leven gebruikten. Dit gold overigens niet alleen voor Frans-Vlaanderen, maar voor de hele Zuidelijke Nederlanden.

20.01.2026

Het Nederlands verbindt, het dialect verdeelt

Het wordt me dikwijls gevraagd tijdens mijn lezingen: welke Frans-Vlaamse verenigingen en groepen verdienen onze steun. Ieder zingt als hij gebekt is en de gedachten zijn vrij. Op zo een vraag antwoord ik met de criteria die ik zelf hanteer. Ik maak een onderscheid tussen:

Enerzijds:

verenigingen en activiteiten die eng Frans-regionalistisch denken – groepen die blijven steken aan de Frans-Belgische grens, uit angst voor de buren – Lobby’s die het Vlaams dialect promoten ten koste of tegen de standaardtaal – mensen die onze identiteit reduceren tot goedkope folklore voor de eendagstoerist.

Anderzijds:

verenigingen en activiteiten die gaan voor de promotie van het Nederlands, naast de streektaal en die de erkenning van het Nederlands als regionale taal en als taal van de buren steunen – groepen die wel over de schreve heen kijken richting Vlaanderen en Nederland – mensen die niet eng Frans-regionalistisch of nationalistisch denken en de Nederlandse Gedachte zien als een culturele en economische uitweg voor Frans-Vlaanderen.

Dat zijn, samengevat, mijn criteria en dat is wat ik antwoord als me de vraag wordt gesteld.

Naar de woorden van Maurits Sabbe (1873–1938) voeg ik eraan toe: het Nederlands verenigt, het dialect verdeelt. Het is onze taak om te bouwen aan een gemeenschap die verder kijkt dan de grens.

18.01.2026