Jan Klaas was geen trompetter, maar de waker van het vuur…

In juni 1970 verscheen in het regionale maandblad Le Nord een interview met dr. Jan Klaas (1925-2015), de initiatiefnemer van de Section fédéraliste des Pays-Bas français. Daarin pleitte hij onder meer voor:

• een nieuwe naam voor de regio;
• werk in eigen streek en het tegengaan van de uittocht van talent naar Parijs;
• een federale structuur voor Frankrijk en Europa, in de geest van Guy Héraud;
• een democratisch federalisme in dialoog met andere volkeren.

Jan Klaas werd op 19 maart 1925 geboren in Kales. Hij studeerde aan het Lycée des Flandres in Hazebroek (waar ik later zelf ook studeerde) en vervolgens geneeskunde aan de Rijksuniversiteit van Rijsel. Daarna vestigde hij zich als arts in Sint-Omaars.

Tijdens een bombardement op Hazebroek in 1941 viel het hem op dat mensen in momenten van angst en emotie spontaan hun moedertaal spraken en niet het Frans. Die ervaring wekte zijn belangstelling voor het Nederlands, dat hij vervolgens ook leerde.

Als nieuwsgierige student woonde hij na de oorlog het proces tegen het Vlaams Verbond bij. De verdediging van Jean-Marie Gantois en zijn medestanders maakte diepe indruk op hem. Zo groeide hij uit tot een overtuigde voorvechter van de Vlaamse zaak.

Vrij onverwacht werd hij een sleutelfiguur in de heropleving van de Frans-Vlaamse beweging. Vanaf 1950 nam hij deel aan de Frans-Vlaamse Cultuurdagen, waar hij geregeld als spreker optrad.

In december 1951 richtte hij, samen met het Waregems Comité voor Frans-Vlaanderen, het tijdschrift Notre Flandre op, waarvan hij tot het einde in 1969 directeur bleef.

In september 1958 stichtte hij samen met Jean-Marie Gantois de vereniging De Vlaamse Vrienden in Frankrijk. Na het overlijden van Gantois in 1968 en het verdwijnen van Notre Flandre in 1969 richtte Jan Klaas de federalistische kring Section fédéraliste des Pays-Bas français op. Op zijn initiatief verscheen ook het nieuwe tijdschrift La Nouvelle Flandre (1969-1971), dat een uitgesproken politieke koers volgde en zich inzette voor de economische heropleving van de regio.

Daarna trad Jan Klaas geleidelijk uit de schijnwerpers. Zijn laatste engagement, het federalisme, inspireerde echter begin jaren zeventig een jonge groep federalistische studenten in Rijsel, uitgevers van de bescheiden maar invloedrijke nieuwsbrief Le Courrier lillois. Die groep werd een echte kweekschool voor een nieuwe generatie die later actief zou zijn in tal van verenigingen, publicaties en culturele en politieke initiatieven.

Tot die pioniers behoorden onder meer François-Xavier Dillmann, Gérard Landry, Alain Walenne, Georges de Verrewaere. En een beetje later nog enkele jongeren: Eric Vanneufville, Félix Boutu, Jan-Pol Sepieter, enz.

Zelf was ik in 1970 pas vijftien jaar oud. Ik heb Jan Klaas slechts enkele keren ontmoet. Daarna verdween hij in de anonimiteit. Hij overleed op 30 december 2015 in Koksijde, waar hij zich had teruggetrokken.

Jan Klaas was geen trompetter. Hij was ook niet de man van het grote gebaar. Maar hij hield het vuur brandend in een periode waarin velen dachten dat het zou doven. Daardoor kon een nieuwe generatie het opnieuw aanwakkeren. Als iemand de eretitel “waker van het vuur” verdient, dan is hij het wel.

29.06.2026