Henri Grégoire wilde alle streektalen en patois uitroeien

Op 4 juni 1794 (16 prairial van het jaar II) hield de revolutionaire priester en politicus Henri Grégoire (1750-1831), bekend als abbé Grégoire, een brandrede in het Franse revolutionaire parlement tegen de vele talen en streektalen die Frankrijk rijk is. Zijn rede droeg de veelzeggende titel:

“Rapport sur la nécessité et les moyens d’anéantir les patois et d’universaliser la langue française “(Rapport over de noodzaak en de middelen om de dialecten uit te roeien en de Franse taal te universaliser)

Let op het woord ‘anéantir’: Grégoire wilde de talen die op het Franse grondgebied werden gesproken ‘uitroeien’, dus.

In zijn beruchte rapport somt Grégoire dertig ‘patois’ op die in het land worden gesproken. Ik som ze in het Frans even op:

« bas-breton, normand, picard, rouchi ou wallon, flamand, champenois, messin, lorrain, franc-comtois, bourguignon, bressan, dauphinois, auvergnat, poitevin, limousin, provençal, languedocien, velayen, catalan, béarnais, basque, rouergat, gascon ».

En hij voegt het Italiaans gesproken in Corsica en het Duits in de Elzas nog toe. Ook deze zijn volgens hem geen “talen” maar “patois”. Voor Grégoire is blijkbaar alleen het Frans een taal.

Wie sprak Frans in Frankrijk?

Opmerkelijk maar al lang vergeten: in Frankrijk sprak men, in de tijd van de Franse Revolutie, vlot Frans in amper 15 van de 83 departementen die het land op dat moment telde. Op een bevolking van toen 28 miljoen inwoners konden 6 miljoen Franse staatsburgers geen Frans spreken, en nog eens 6 miljoen Fransen konden het Frans alleen maar begrijpen maar niet spreken. In totaal waren dat 12 miljoen Fransen die in de tijd van de Franse Revolutie geen of onvoldoende kennis hadden van de Franse taal. Dat is meer dan 42% van de bevolking.

Onbegrijpelijk maar waar: in 1989 werd de beruchte jakobijn abbé Grégoire, op initiatief van de socialistische president François Mitterrand, bijgezet in het Franse Panthéon. De hoogste eer die een overledene kan krijgen in de Franse Republiek, voor een rabiate jakobijn en de initiatiefnemer van de Franse linguicide.

04.06.2025