Vrijheid, Gelijkheid en… één broederlijke taal

Op 29 september 1793 verklaart de revolutionaire, jakobijnse priester abbé Henri Grégoire voor het Comité van Openbaar Onderwijs:

“De nuttige kennis zal zich, als een zachte dauw, over de gehele massa van de individuen die de natie vormen verspreiden; zo zullen geleidelijk de lokale tongvallen verdwijnen, evenals de dialecten van de zes miljoen Fransen die de nationale taal niet spreken (…). Het is belangrijker dan men denkt om deze verscheidenheid aan grove taalvormen uit te roeien, die de kindertijd van de rede en de ouderdom van de vooroordelen verlengen.”

Frankrijk telde toen niet alleen zes miljoen Fransen die de Franse taal helemaal niet konden spreken, maar ook nog eens zes miljoen die het Frans uitsluitend konden verstaan. Samen waren dat twaalf miljoen Fransen op een bevolking van ongeveer 28 miljoen: 42 procent van de bevolking.

Het doel van de Franse revolutionairen was niet zozeer om iedereen Frans te leren, maar om de andere talen en taalvarianten te verdringen en uiteindelijk uit te schakelen ten voordele van het Frans.

Abbé Grégoire was een van de belangrijkste figuren achter deze politiek. Hij bracht de talen en dialecten van Frankrijk, met uitzondering van het Frans, onder in de categorie van de te bestrijden overblijfselen van het feodalisme. Het Frans werd als het ware gesublimeerd tot de zogenaamde taal van de vrijheid.

Tweehonderd jaar later vond de socialistische Franse president François Mitterrand het nodig de resten van de verantwoordelijke voor deze culturele genocide naar het Panthéon in Parijs over te brengen.

Voor mij is dat een illustratie van de vaststelling dat men van links tot rechts, en binnen vrijwel alle Franse politieke stromingen, aanhangers vindt van de obsessieve Franse centralisatie en van het onderdrukken van de volksculturen.

Dat is mede de reden waarom ik nooit meer een voet zet in deze marmeren catacomben van de zogenaamde één en ondeelbare Republiek, waar de grote pauwen van de Franse staat luguber bijeenhokken.

MIJN BOEK TAALMOORD

Over deze Franse culturele genocide gaat mijn boek TAALMOORD – over taal, identiteit en gemeenschap.

Deze uitgave van Ertsberg is te koop in elke goede boekhandel. Voor een gesigneerd exemplaar kun je uiteraard ook bij mij terecht.

29.09.2026

Henri Grégoire wilde alle streektalen en patois uitroeien

Op 4 juni 1794 (16 prairial van het jaar II) hield de revolutionaire priester en politicus Henri Grégoire (1750-1831), bekend als abbé Grégoire, een brandrede in het Franse revolutionaire parlement tegen de vele talen en streektalen die Frankrijk rijk is. Zijn rede droeg de veelzeggende titel:

“Rapport sur la nécessité et les moyens d’anéantir les patois et d’universaliser la langue française “(Rapport over de noodzaak en de middelen om de dialecten uit te roeien en de Franse taal te universaliser)

Let op het woord ‘anéantir’: Grégoire wilde de talen die op het Franse grondgebied werden gesproken ‘uitroeien’, dus.

In zijn beruchte rapport somt Grégoire dertig ‘patois’ op die in het land worden gesproken. Ik som ze in het Frans even op:

« bas-breton, normand, picard, rouchi ou wallon, flamand, champenois, messin, lorrain, franc-comtois, bourguignon, bressan, dauphinois, auvergnat, poitevin, limousin, provençal, languedocien, velayen, catalan, béarnais, basque, rouergat, gascon ».

En hij voegt het Italiaans gesproken in Corsica en het Duits in de Elzas nog toe. Ook deze zijn volgens hem geen “talen” maar “patois”. Voor Grégoire is blijkbaar alleen het Frans een taal.

Wie sprak Frans in Frankrijk?

Opmerkelijk maar al lang vergeten: in Frankrijk sprak men, in de tijd van de Franse Revolutie, vlot Frans in amper 15 van de 83 departementen die het land op dat moment telde. Op een bevolking van toen 28 miljoen inwoners konden 6 miljoen Franse staatsburgers geen Frans spreken, en nog eens 6 miljoen Fransen konden het Frans alleen maar begrijpen maar niet spreken. In totaal waren dat 12 miljoen Fransen die in de tijd van de Franse Revolutie geen of onvoldoende kennis hadden van de Franse taal. Dat is meer dan 42% van de bevolking.

Onbegrijpelijk maar waar: in 1989 werd de beruchte jakobijn abbé Grégoire, op initiatief van de socialistische president François Mitterrand, bijgezet in het Franse Panthéon. De hoogste eer die een overledene kan krijgen in de Franse Republiek, voor een rabiate jakobijn en de initiatiefnemer van de Franse linguicide.

04.06.2025