Gerard Walschap: was Houtekiet een Frans-Vlaming?

Op 9 juli 1898 werd in Londerzeel romanschrijver Gerard Walschap geboren. Veel romans lees ik niet. Maar ik beschouw zijn Houtekiet, genoemd naar de oermens die in zijn dorp Deps vrij leeft, wars van beschaving, adel, kerk en moraal, als een hoogtepunt van de Vlaamse literatuur.

Dat de wortels van de auteur van Houtekiet in Frans-Vlaanderen liggen, heeft Walschap ooit zelf uitgelegd. Dat deed hij in zijn artikel “Hoe ik Frans-Vlaming werd”, verschenen in jaargang 5 (1961-1962) van het tijdschrift Ons Erfdeel.

In die tekst verwijst Walschap naar een verre voorouder: ridder Rogerus de Walonis Capella, die rond 1218 leefde. Van deze Rogerus stamde François-Joseph de Walloncapelle af, geboren in Sint-Omaars. Hij was er kanunnik van de kathedraal en werd later de tweede bisschop van Namen. Zijn broer Pierre was benedictijnerabt in Sint-Winoksbergen. Beiden leefden in de zestiende eeuw. Ook de Walschaps uit Londerzeel zouden van deze Rogerus afstammen.  En in Nederland had je ook Jacob van Walscapelle de Nederlandse schilder van  bloemstillevens uit de Gouden Eeuw .

In de archieven van Londerzeel vond Walschap twee akten over Henric van Walsschappele, die in 1559 en 1568 telkens een stukje bos kocht. Zijn zoon werd ingeschreven als Cornelis Walschap.

Hieruit blijkt duidelijk dat de naam Walschap een afleiding is van Walskapel, het huidige Frans-Vlaamse dorp op vijf kilometer van Hazebroek en ongeveer tien kilometer van Sint-Omaars.

Gerard Walschap bezocht ooit het dorp van zijn adellijke voorouders. Het is niet bekend of hij daar inspiratie vond voor Deps, het oerdorp dat door Houtekiet werd gesticht.

Maar dat dit hoogtepunt van de Vlaamse literatuur Frans-Vlaamse wortels heeft, staat even stevig als de kerk van Deps.

09.07.2026