Heimwee naar september

Aan mijn Frans-Vlaamse roots heb ik te danken dat ik graag in de tuin werk. Dat heb ik van mijn vader, die het op zijn beurt van zijn vader had.

De zonnige dagen van september zijn voor mij de ideale periode om in de tuin aan de slag te gaan. Ik kan niet zo goed tegen warmte, maar de voorbode van de Sint-Michielszomer vind ik misschien wel de aangenaamste tijd van het jaar.

Heimwee naar september: genieten van de koelte van het ochtendgloren, maar ook van de mooiste en meest draaglijke zonnige dagen van het jaar. Van de appelpluk met de kleinkinderen, van het snoeiwerk dat ik nog altijd graag zelf doe, al wordt het elk jaar wat lastiger. En van het roodborstje dat van dichtbij de werkzaamheden gadeslaat.

En dan besef je weer waarom september zo’n mooie maand is.

Zoals Paul van Vliet het dichtte in zijn liedje September: “het is mijn feestelijk afscheid van de groene bomen.”

Wido.

SEPTEMBER

Een rode zon
Een stille zee
De nevels in de morgen
Een vogel neemt de zomer mee
De toekomst ligt verborgen
Afscheid van de groene bomen
Heimwee en een nieuw begin
September:
Tijd om thuis te komen.

Paul van Vliet (1935-2023)

27.09.2026

Carolus Clusius,  telg uit een calvinistische familie

Op 19 februari 1526 werd in Atrecht Carolus Clusius (Charles de l’Escluse) geboren, een encyclopedische geest: humanist, arts en botanicus. Met de medewerking van Ogier van Busbeke, die hem plantmateriaal toestuurde, plantte hij als een van de eersten in Europa de aardappel, de tulp, de hyacint, de anemoon en de paardenkastanje. In zijn verzamelde werken, Rariorum Plantarum Historia (1601), beschreef hij honderd nieuwe plantensoorten. Zijn Exoticorum Libri Decem (1605) is een repertorium van exotische planten.

CALVINISTISCHE FAMILIE UIT HET LEIEDAL

Carolus Clusius werd geboren in Atrecht, omdat zijn vader een ambt bekleedde aan het hof van Artesië. De familie de l’Escluse was in feite een vooraanstaand patriciërsgeslacht uit het Leiedal en het Land van het Vrijleen, meer bepaald uit de gemeente Gorge (La Gorgue). Zijn vader Michel was heer van Watten en behoorde samen met zijn broer François tot de eerste invloedrijke Calvinisten in Gorge en omstreken.

François, oom van Carolus, werd in 1542 in Betun opgehangen vanwege zijn Calvinistische overtuiging. Zijn twee zonen, Israël en Antoine, neven van Carolus, werden met de vinger gewezen toen een schout en zestien van diens soldaten in een hinderlaag werden gedood. Kort daarop werd de pastoor van Lestrem door de Geuzen aangevallen en voor dood achtergelaten. Ook hier werden de twee neven, terecht of onterecht, als mededaders aangewezen.

Zelfs de vader van Carolus werd, één jaar na de Beeldenstorm, in 1567 ter dood veroordeeld vanwege zijn godsdienstovertuiging. Net als zijn broer enkele jaren eerder, werd hij op de markt van Betun terechtgesteld.

Deze dramatische omstandigheden maakten dat Carolus voor zijn studies en beroepsloopbaan aan verschillende Europese hoven een reis door Europa begon die zijn verder leven zou bepalen.

HORTUS CLUSIUS

In Leiden is nog steeds de botanische tuin te bezoeken die Carolus Clusius voor de universiteit oprichtte. Een bezoek waard. In 1592 werd hij aangetrokken en benoemd tot Horti Praefectus van de Universiteit Leiden. Hij gebruikte zijn reputatie en netwerk als wetenschapper om nieuw en uniek plantmateriaal naar Leiden te halen. De aanleg van zijn beroemde medicinale tuin begon in mei 1593. Voor de uitvoering van de werken deed hij een beroep op apotheker Dirck Outgaertsz. Cluyt (1546-1598).

Carolus Clusius overleed in Leiden op 4 april 1609.

19.02.2026