De ‘Vrede’ van Athis

Op 23 juni 1305 werd de Vrede van Athis, ook wel het Verdrag van Athis-sur-Orge genoemd, gesloten tussen de graaf van Vlaanderen, Robrecht III van Béthune, en de Franse koning Filips de Schone. Athis-sur-Orge, tegenwoordig Athis-Mons genoemd, is een gemeente nabij Parijs.

Deze onderhandelingen volgden op de Slag bij Pevelenberg (1304), waarvan de uitslag onbeslist bleef. De Vlamingen waren slecht voorbereid op de onderhandelingen en werden bovendien gechanteerd, omdat de graaf van Vlaanderen op dat moment gevangen zat in Frankrijk.

Filips de Schone beloofde zogenaamd een algemene amnestie. Dat zou betekenen dat alle Vlaamse gevangenen vrijgelaten zouden worden, dat Robrecht van Béthune opnieuw graaf van Vlaanderen mocht worden, en dat de privileges van de Vlaamse steden gerespecteerd zouden worden.

Het voorstel bracht echter ook zware straffen met zich mee. Voor de zogenaamde misdaden van de Vlamingen werden hoge boetes opgelegd. Vlaanderen moest een jaarlijkse oorlogsvergoeding betalen, bovenop een eenmalige boete van 400.000 pond. Bovendien moesten de Vlamingen, als de Franse koning het vroeg, Frankrijk bijstaan met 600 gewapende ruiters. Voor de inwoners van Brugge kwam nog een extra straf: als sanctie voor de Brugse Metten zouden 3.000 Bruggelingen verplicht op bedevaart worden gestuurd. Deze laatste twee bepalingen werden echter nooit uitgevoerd, vooral omdat de volgende Franse oorlogen steeds tegen Vlaanderen waren gericht.

Om er zeker van te zijn dat de afspraken zouden worden nageleefd, nam Filips de Schone de steden Rijsel, Dowaai, Orchies en Betun in onderpand bij de Franse kroon. In alle Vlaamse steden werden de vestingen ontmanteld.

Toen alles door Franse juristen was vastgelegd, verbrak de Franse koning zijn belofte van amnestie. De Dampierres bleven opgesloten in de gevangenis van Compiègne. Gwijde van Dampierre, de oude graaf, zou in 1305 in Franse gevangenschap overlijden.

Toen het verdrag in Vlaanderen bekend werd, was de bevolking woedend over de vele vernederingen. Het verdrag van Athis legde de basis voor alle volgende opstanden en conflicten tussen Vlaanderen en Frankrijk.

23.06.2024