Jan Schenkman, de vader van Sinterklaas   

Op 1 oktober 1806 werd in Amsterdam Jan Schenkman geboren, onderwijzer, dichter en schrijver. Hij publiceerde talloze kinderboeken, maar zijn naam leeft vooral voort als de man die de moderne Sinterklaasviering vormgaf in de Nederlanden.

In 1850 verscheen zijn beroemde boek Sint Nikolaas en zijn knecht. Daarin introduceerde Schenkman de elementen die vandaag tot het vaste Sinterklaasbeeld behoren: – de schimmel die over de daken rijdt, – het brengen van pakjes via de schoorsteen, – en de iconische aankomst per stoomboot uit Spanje.

Schenkman putte voor zijn Sinterklaasbeeld uit oude Nederlandse gebruiken, maar ook uit Duitse tradities, waar de heilige Nikolaus al eeuwen werd vergezeld door een knecht‑figuur. Wat hem bijzonder maakt, is dat hij deze traditionele elementen combineerde met futuristische vernieuwingen voor zijn tijd: hij liet de Sint per stoomboot aankomen en verwerkte zelfs moderne vervoersmiddelen zoals de luchtballon in zijn illustraties. Zo gaf hij een middeleeuwse heilige een opvallend 19de‑eeuwse, vooruitstrevende uitstraling.

Met zijn boek bracht hij ook nieuwe figuren en tradities binnen, zoals Zwarte Piet als de allesdoener van de Sint. Bovendien schreef Schenkman het lied dat sindsdien door generaties kinderen werd gezongen: “Zie ginds komt de stoomboot”.

Jan Schenkman overleed in 1863, slechts 56 jaar oud. Maar zijn verbeeldingskracht leeft voort: zonder hem zou Sinterklaas er vandaag heel anders uitzien.

01.10.2026