Van de Gentse tapkast naar het leger van Napoleon

Op 31 augustus 1840 overlijdt in Menen Maria Schellinck. Ze maakte naam als vrouwelijke soldaat in het mannenleger van Napoleon.

Maria werd in 1757 in Gent geboren en groeide er op. Als ongeletterde jonge deerne stond ze vanaf haar zestiende achter de tapkast van cabaret Het Haasken aan het Koophandelsplein in Gent. Daar kwam ze in contact met de Franse revolutionaire bezetter.

In 1792 trad ze, verkleed als man, in dienst van het Franse revolutionaire leger. Datzelfde jaar nam ze deel aan de Slag bij Jemappes tegen de Oostenrijkers. Vanuit hedendaags perspectief zouden we dat samenwerking met de bezetter of collaboratie noemen.

Later ging ze over naar het leger van Napoleon I en nam ze deel aan tal van veldslagen van de Franse keizer. Ze vocht onder meer bij Jemappes (1792), Arcole (1796), Marengo (1800), Austerlitz (1805), Jena (1806) en tijdens de veldtocht in Polen.

Collaboratie of niet: moed tonen deed ze wel. In zeventien jaar militaire dienst nam ze deel aan twaalf veldslagen, raakte ze acht keer gewond, werd ze meermaals op de dagorde vermeld en bracht ze het uiteindelijk tot onderluitenant.

Het duurde opmerkelijk lang voordat haar ware identiteit aan het licht kwam. Volgens de overlevering gebeurde dat bij de Slag bij Austerlitz in 1805, waar ze aan de dij gewond raakte. Een militaire geneesheer die haar verzorgde, ontdekte dat de soldaat die al dertien jaar in het Franse leger diende, in werkelijkheid een vrouw was.

Napoleon werd op de hoogte gebracht en zou onder de indruk zijn geweest van haar staat van dienst. Tegen de militaire voorschriften in mocht Schellinck bij het leger blijven.

In 1808 zwaaide Maria Schellinck af. Ze kon daarna nog jarenlang genieten van een Frans militair pensioen van 700 frank. Ze vestigde zich met haar echtgenoot in Rijsel. Later kwam ze in Menen terecht, waar ze op 31 augustus 1840 overleed.

Of Schellinck in 1808 daadwerkelijk persoonlijk door Napoleon met het Legioen van Eer werd onderscheiden, blijft onderwerp van historische discussie. Het verhaal bestaat al lang en er is zelfs een brevet dat de toekenning vermeldt. Toch wordt de authenticiteit ervan betwist. De Fransen hebben blijkbaar liever dat een echte Franse vrouw met die eer gaat.

In 2001 werd Maria Schellinck geëerd met een straatnaam in de Gentse deelgemeente Gentbrugge. Blijkbaar is de ene collaborateur de andere niet. Een overblijfsel van het Franskiljonisme in Gent?

31.08.2026