Herentals: Schade aan de middeleeuwse vesten

Architect Renaat Braem noemde België ooit ‘het lelijkste land ter wereld’. Een uitspraak die hij zelf niet altijd tegensprak met zijn stalinistische ontwerpen, maar die vandaag in Vlaanderen nog steeds pijnlijk herkenbaar klinkt. Veel steden en gemeenten blijven worstelen met lintbebouwing, ruimtelijke wanorde, façadepolitiek en de gestage afbraak van landschappelijk, industrieel en architecturaal patrimonium.

In mijn dagelijkse rubriek wil ik voortaan meer aandacht geven aan dat patrimonium, en aan wat ik onderweg tegenkom tijdens mijn wandelingen. Vandaag: Herentals, zogenaamd de poort van de Kempen.

Middeleeuwse vesten

Herentals beschikt nog over waardevolle resten van haar beschermde middeleeuwse aardevesten, waaronder twee stadspoorten uit de 16de eeuw. Een deel van die vesten ligt op de voormalige Francescosite: schoolgebouwen, klooster en gronden van de Zusters Franciscanessen, inmiddels vrijgegeven voor projectontwikkeling door de internationale ontwikkelaar LIFE.

In een artikel van lokaal journalist Marc Helsen was sprake van grootse plannen. Volgens CEO Toon Haverals zou “het uitzicht van Herentals voor honderd jaar veranderen.” Nieuwsgierig naar de stand van zaken ging ik ter plaatse kijken. Ik volgde de vestenwandeling van aan de kerk tot het Begijnhof.

Net voorbij de Bovenpoort, aan het begin van de Nonnenvest – let op de naam – wachtte een onaangename verrassing: een ruw uitgegraven doorgang dwars door de geklasseerde vesten, bedoeld voor werfverkeer. De aannemers zagen blijkbaar geen andere oplossing dan een weg te forceren door een beschermde middeleeuwse aarden omwalling uit de 16de eeuw.
Is dit wat men bedoelt met “het uitzicht van Herentals voor honderd jaar veranderen”?

Daarbovenop komt de collaterale schade. Wanneer overheid en bedrijven geen respect tonen voor erfgoed, volgt de burger vaak hetzelfde voorbeeld. Of beter: het gebrek eraan. Kijk naar de foto’s: links en rechts van de beschadigde vest is een ware vuilnisbelt ontstaan, met afvalzakken en allerhande rommel. En dit op nauwelijks vijfhonderd meter van het stadscentrum én het administratief centrum van de stad.

De vraag is hoelang het stadsbestuur – de coalitie Vooruit–N-VA – de ogen gesloten houdt. En vooral:

1. wanneer wordt deze aantasting van ons patrimonium onmiddellijk stopgezet?
2. wanneer wordt de rommel in de omgeving opgeruimd, vóór dit de “nieuwe vesten” van Herentals worden?

En tot slot: waar is het toezicht van de Vlaamse overheid in dit dossier?

17.01.2026