Oswald Spengler:  ‘de geest wikt, het geld beschikt’

Op 29 mei 1880 werd de Duitse conservatieve geschiedfilosoof en cultuurhistoricus Oswald Spengler in Blankenburg (Harz) geboren.

In 1918 en 1922 werden zijn magnum opus, ‘De ondergang van het Avondland’, in twee delen uitgegeven. Spengler schreef aan dit werk tijdens de Eerste Wereldoorlog. De titel op zich droeg al een krachtige boodschap. Het werd snel gezien als een profetische voorspelling van wat Europa inmiddels is overkomen.

Het cultuurpessimisme en fatalisme van Spengler vielen niet in de smaak bij het toen opkomende nationaalsocialisme. Als ik me niet vergis, was het Joseph Goebbels zelf die sprak over Spengler als de ‘Untergangsmelodramatiker’.

Een opmerkelijk initiatief was in 2017 de nieuwe Nederlandstalige uitgave van De ondergang van het Avondland, opnieuw uitgegeven door Boom Uitgevers. Een prachtige uitgave in twee delen, samen goed voor 1.200 pagina’s.

Oswald Spengler overleed in München op 8 mei 1936, amper 56 jaar oud, aan een hartaanval. Zijn bekende voorspelling dat ‘er tien jaar later geen Duits Rijk meer zou bestaan’ was even treffend en raak als de titel van zijn magnum opus.

Een citaat van Oswald Spengler om op Hemelvaartsdag te mediteren:

Wie God definieert, is al een atheïst.

29.05.2025