Een herinnering aan een schrijver, dichter en vriend van Frans-Vlaanderen
Op 4 november 1992 overleed in Oudenaarde André Demedts, de Vlaamse schrijver, dichter en grote vriend van Frans-Vlaanderen. Hij werd geboren op 8 augustus 1906 op De Elsbos, een eeuwenoude hoeve in Sint-Baafs-Vijve.
‘Als mijn volk zijn geschiedenis niet kent, zal het geen volk meer blijven.’
Deze waarschuwende woorden schreef André Demedts in zijn romancyclus De eer van ons volk. Vier boekdelen, samen goed voor maar liefst 1.676 bladzijden, verschenen tussen 1973 en 1978.
Het was een van zijn eerste beschouwingen die mij bijzonder zijn bijgebleven en die mijn belangstelling voor geschiedenis hebben aangewakkerd.
MIJN KENNISMAKING MET ANDRÉ DEMEDTS
Ik leerde André in die periode kennen tijdens een vergadering van het Komitee voor Frans-Vlaanderen (KFV), waarvan hij samen met Luc Verbeke medeoprichter was.
André was een van de meest aimabele en behulpzame mensen die ik ooit heb ontmoet. Hij stond altijd klaar om anderen te helpen waar hij kon. Waar hij de tijd vond om daarnaast ook nog zo’n omvangrijk literair oeuvre te schrijven, blijft voor mij tot op vandaag een raadsel.
Ik was toen zestien of zeventien jaar en zocht raad om mijn Nederlands te verbeteren en zelf beter te leren schrijven.
Ik herinner me nog een bijeenkomst in Brugge. Daar gaf hij mij een raad die ik nooit ben vergeten:
‘Schrijven doe je niet alleen in je hoofd, maar op papier. Zolang het onbeschreven blijft, bestaat het niet.’
Een gouden raad van iemand die zowel het geschreven als het gesproken woord als geen ander beheerste. Ik ben hem nooit vergeten, al heb ik zijn raad helaas veel te laat in de praktijk gebracht.
EEN HELPENDE HAND, TELKENS OPNIEUW
André zorgde ervoor dat ik om de veertien dagen op Radio Kortrijk (BRT West-Vlaanderen) over Frans-Vlaanderen kon spreken. Dat gebeurde in het programma De Zonnewijzer, onder de strenge maar leerrijke begeleiding en het toezicht van directeur Valère Arickx.
Na de opnames liep ik steevast even bij André thuis binnen, in de Condédreef. Vaak bleven die bezoekjes uitlopen tot urenlange gesprekken en soms mocht ik er ook mee aan tafel schuiven.
Meer dan eens was de avond al gevallen wanneer ik met de fiets huiswaarts keerde. De afstand tussen Kortrijk en Kaaster bedroeg immers ongeveer 120 kilometer heen en terug. Maar de gesprekken met André waren die fietstocht meer dan waard.
Ook toen ik op het idee kwam om voor één jaar naar Vlaanderen te trekken om mijn Nederlands te verbeteren, was het opnieuw André Demedts die mij daarbij hielp.
Dankzij zijn tussenkomst bij Jozef van Overstraeten werd ik prompt uitgenodigd op de Sint-Jakobsmarkt in Antwerpen. Daar vernam ik dat ik voor één jaar bij de VTB in Antwerpen aan de slag kon.
Opnieuw had André een deur voor mij geopend.
WOORDEN DIE BLIJVEN
Op zijn doodsprentje stond een tekst van André Demedts die mij bijzonder heeft getroffen:
‘Ik heb getracht trouw te zijn aan mijn volk, omdat het onze aarde en onze geschiedenis is die me geboetseerd heeft en onze hoop mij tenslotte glimlachend doen vertrouwen heeft op een toekomst die ik misschien niet meer zal zien en toch in de lucht aanwezig voel als de lente die komt.’
Woorden die veel vertellen over de mens André Demedts: zijn verbondenheid met zijn volk, zijn liefde voor de geschiedenis en zijn vertrouwen in de toekomst.
EEN GEDICHT VAN JOHAN DAISNE
Een gedicht van Johan Daisne uit 1967, met als titel de naam van zijn vriend, typeert André Demedts op een treffende manier.
ANDRÉ DEMEDTS
Ik heb een vriend, een man gehoord
die daar in ’t najaar stond te spreken
en ons oneindig heeft bekoord.
Ik voel nog tranen in mijn ogen breken.
Wonderlijk innig was zijn woord,
vol weemoed om onze gebreken,
vol liefde voor der mensen soort:
de heilige is broer der leken.
Daarna verdween hij in de regen
en in de zondagavondval,
de nederigste van ons al.
Vriend schenk je mannelijke zegen
aan die zo kinderlijk onaf
nog, reeds de diepte peilt van ’t graf!
(Johan Daisne)
EN EEN GEDICHT VAN ANDRÉ DEMEDTS
In mijn archief bewaar ik nog één gedicht dat André eigenhandig voor mij heeft overgeschreven, in zijn bijzonder verzorgde handschrift.
Het onderstaande gedicht is om vele redenen een van mijn lievelingsgedichten in het Nederlands.
DE ERFENIS
Nu liggen zij stil
in hun aarde gedolven.
Ik kreeg hun erfdeel:
bloed en gebied.
Voor mij in het golven
van tarwe en vlas,
een hemel vol wolken
en in de schemering
de lieve fluistering van de wind, langs het gras.
Voor mij is de storm van jeugd en vuur,
een wereld die nieuw is en groeit,
de brand van de zomer die gloeit,
arbeid, kracht en bewustheid,
heersend over mijzelf en de tijd,
zolang als ik leef, zolang als ik duur.
Tot wat ik kreeg
mij weer wordt ontnomen.
(André Demedts)
Als ik vandaag terugdenk aan André, komen vooral de vele gesprekken, zijn raadgevingen en zijn bereidheid om anderen te helpen weer voor de geest. Een bijzondere herinnering aan een bijzondere man die ik met veel respect en dankbaarheid blijf gedenken.
04.11.2026