Tijl: één keer is geen keer

(In dankbare herinnering aan onze overleden kameraden Zeger de Blauwe en Niek Hardebolle)

‘Einmal ist keinmal.’ Het bekende Duitse gezegde is van toepassing op wat volgt.

Op 26 oktober 1974 werd de start aangekondigd van een nieuw Frans-Vlaams tijdschrift: TIJL. Dat gebeurde in het Sint-Sebastiaanshof in Steenvoorde. Daar organiseerde Hekkerschreeuwen ook zijn avonden met volksmuziek.

Het project werd voorgesteld aan een dertigtal aanwezigen. Dat gebeurde door wijlen Serge Lebleu — Zeger de Blauwe voor zijn vrienden —, Gérard Landry en mezelf, als hoofdredacteur.

In mijn archief bewaar ik nog enkele artikels voor het eerste nummer, samen met ontwerpen voor de lay-out. Ze zijn echter nooit verschenen. De start bleek een valse start.

En dat was mijn fout.

In mijn jeugdig enthousiasme had ik het project compleet verkeerd ingeschat. Nog jong en onervaren, zoals in het liedje. Ik kreeg zelfs niet het nodige geld bijeen om het project te financieren.

Ik heb veel geleerd uit die fouten. Sindsdien probeer ik steeds de woorden van Gandhi indachtig te zijn:

‘De grootste fout van de mens is dat hij zo vaak wil oogsten op plaatsen waar niet gezaaid is.’

NIET LOSLATEN

Eén keer is geen keer. Na de valse start volgde een tweede poging. Die werd wél een succes. Deze keer was TIJL een schot in de roos.

De Michiel de Swaenkring (MDSK) nam de titel en het project over. De pioniers van die nieuwe start waren Niek Neyrinck, Patrick Nanin en wijlen Niek Hardebolle. Uiteraard deed ik ook mee, zij het vanop afstand. Ik had Frans-Vlaanderen ingeruild voor Antwerpen, waar ik mijn Nederlands verder wilde bijschaven.

Eenmaal in Antwerpen werd ik prompt gebombardeerd tot secretaris en correspondent van de Michiel de Swaenkring.

Het secretariaat? Mijn studentenkot in de Rotterdamstraat. Een straat met een niet bepaald stichtelijke reputatie. Stel je voor!

In 1975 kreeg dat zelfs aandacht in de voltallige Vlaamse pers. Op initiatief van VU’er Staf Delie werd ik ontvangen op het Antwerpse stadhuis. De stad Antwerpen kende toen een gulle subsidie toe aan de MDSK. Ik mocht die symbolisch in ontvangst nemen.

Dat was de tijd waarin Vlaamse socialisten nog zorg droegen voor onze cultuur.

Lode Craeybeckx, de Antwerpse socialistische burgemeester met een activistisch verleden, herhaalde toen zijn Brusselse adagium. Hij fluisterde me de gevleugelde woorden toe:

‘We laten Frans-Vlaanderen niet los.’

Moge ook de huidige Vlaamse regering en de partijen die haar beleid bepalen, Frans-Vlaanderen niet loslaten.

Na de aanslag op onze cultuur, onze bibliotheken en onze archieven is de steun aan Frans-Vlaanderen herleid tot wat ik alleen maar als een diplomatiek aalmoes kan omschrijven.

Het wordt tijd dat onze beleidsmakers hun mond opendoen. Dat ze hun dwalingen erkennen en opnieuw aan de slag gaan.

‘Door te zwijgen wordt vaker gelogen dan door te spreken.’

26.10.2026