Glenmor: “Om te zijn moet men vechten. Het is altijd de moeite waard.”

Vandaag is het dertig jaar geleden dat de Bretoense bard Glenmor overleed. Op 18 juni 1996 stierf hij in Quimperlé. Zijn echte naam was Émile Le Scouff.

Glenmor werd geboren in 1931 in een nog volledig Bretoenstalige familie. Hij volgde een gedegen opleiding aan het kleinseminarie, waar hij Latijn, Grieks en theologie studeerde. Later behaalde hij ook een diploma filosofie.

Priester werd hij uiteindelijk niet, al klinkt zijn religieuze achtergrond in vele van zijn teksten door.

Vanaf 1959 bouwde hij een carrière uit als zanger en schrijver in het Bretoens en het Frans. Daarbij nam hij de artiestennaam Glenmor aan, wat in het Bretoens letterlijk “land en zee” betekent. Nog vóór Alan Stivell de Bretoense muziek internationaal bekend maakte, groeide Glenmor uit tot een van de belangrijkste stemmen van een naoorlogse Bretoense generatie die haar identiteit opnieuw opeiste. Met zijn gecultiveerde anarchistische uitstraling, zijn declamerende zangstijl en zijn geëngageerde liederen trok hij van Bretagne naar Parijs en vervolgens door heel Europa.

In 1961 verbleef hij enkele maanden in Brussel. Daar raakte hij bevriend met Jacques Brel en ontmoette hij de vrouw die later zijn echtgenote zou worden en zelf naam zou maken als vertelster. In Bretagne vertelt men bovendien graag dat Glenmor de “Émile” is aan wie Brel in Le Moribond zijn afscheid richtte: « Adieu l’Émile, je t’aimais bien ». Waarheid of legende? Soms zijn beide in Bretagne moeilijk van elkaar te onderscheiden.

Glenmor had ook een uitgesproken activistische kant. In 1979 ging hij in hongerstaking uit protest tegen de arrestatie van twintig Bretoense activisten. Ook sprak hij zijn steun uit voor Bretoense activisten die vervolgd werden na een aanslag op het kasteel van Versailles.

In 1990 stopte hij met optreden en legde hij zich volledig toe op het schrijven. Zijn werk behandelt thema’s als de Bretoense vrijheden, het collectieve geheugen van Bretagne en de culturele dominantie van Parijs. Hij schreef verhalen, essays, kronieken, gedichten, een operette en de roman La Septième Mort.

Men houdt van Glenmors stijl of men houdt er niet van. Maar als zanger, dichter, schrijver en columnist gebruikte hij woorden en liederen als instrumenten van cultureel verzet. Met zijn unieke stem en provocerende teksten schudde hij een hele generatie wakker en gaf hij de hedendaagse Bretoense culturele beweging een geweten.

Glenmor schreef:

“Je bent iets verschuldigd aan je volk,
aan de aarde die het draagt,
aan het verleden uit eerbied,
aan de toekomst uit bezorgdheid,
aan het heden omdat je leeft.”

En ook:

“Ik roep de vlaggen aan
die de hemel omploegen,
en met mijn bloed bezegel ik
elke glorie en elke fierheid,
opdat door de jaren heen
onze vrijheden tot ons terugkeren.”

18.06.2026