René De Clercq: Niet iedereen kan heiden zijn

Op 12 juni 1932 overleed in Maartensdijk, in de provincie Utrecht, de Vlaamse dichter René De Clercq. Hij werd geboren in Deerlijk in 1877. De Clercq moest Vlaanderen voor Nederland verruilen vanwege zijn activisme als lid van de Raad van Vlaanderen tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Als dichter droeg De Clercq bij aan de Vlaamse bewustwording, zij het vanuit een Groot- en Heel-Nederlandse gedachte. Mijn favoriete gedicht van hem is binnen zijn oeuvre wat op de achtergrond geraakt. Ik vermoed zelfs dat zijn werk postuum in sommige uitgaven enigszins werd ‘gezuiverd’ door de heilige geest. Jammer, als ik dat zo mag noemen. Daarom hier, vandaag, dit krachtige heidense geluid:

NIET IEDEREEN KAN HEIDEN ZIJN

Niet iedereen kan heiden zijn
Daartoe hoort kracht en moed;
een vast geloof in zon en wijn,
en blijde lust in ’t bloed.
Niet iedereen voelt zijn verlangst
voldaan op aardes schoot;
schrijdt door het leven zonder angst,
en zonder klacht ten dood.
Den aardeling heeft aarde schier
te moederlijk verwend.
De heiden leeft zijn leven hier
in schoonheid tot het end.
De leeuwerik zingt van ’s ochtends vroeg.
De hemel, waar hij vliegt,
is hoog genoeg, is schoon genoeg.
Elk’ and’re hemel liegt.
Elk’ and’re hemel is een waan.
Alleen het luchtgewelf,
de diepten, waar de sterren staan,
bloeit heerlijk in mijzelf.

Ik moet dit gedicht nog ergens in mijn archief hebben, ooit door vriendenhanden gedrukt op deftig papier. Ik ga het opzoeken, inlijsten, een ereplaats geven en het af en toe hardop declameren — ‘in schoonheid tot het end.’

Ik hef het glas op al mijn gelovige vrienden en kijk glimlachend naar de zon. 🌞🍷

12.06.2026