Petrus Plancius en Isaac Lemaire

Over Petrus Plancius

Op 12 januari 1584 presenteerde de geniale geograaf Peter Platevoet (1552–1622), beter bekend onder zijn Latijnse naam Petrus Plancius, bij de admiraliteit zijn plan voor een nieuwe zeeweg naar China via de Noordelijke IJszee.

Hij was de eerste die een tabel opstelde van de magnetische kompasafwijkingen en bracht bovendien de zuidelijke sterrenhemel in kaart. In 1602 werd hij benoemd tot cartograaf van de VOC, de Verenigde Oost-Indische Compagnie.

Plancius werd geboren in Dranouter (zie ook het gedenkmonument bij de kerk), toen nog onderdeel van het Belle-ambacht. Zijn vader was eveneens burger van Belle geweest. In 1585 vluchtte hij naar Amsterdam vanwege dreiging van de inquisitie.

Over Isaac Lemaire

In zijn boek Rond de Kaap: Isaac Lemaire contra de VOC vertelt auteur Tom Dieusaert over de avonturen van een andere Zuid-Nederlander, Isaac Lemaire, afkomstig uit Doornik. Lemaire was aanvankelijk pionier en later tegenstander van de VOC. Hij ontdekte de doorgang tussen de Atlantische en Stille Oceaan via Kaap Hoorn.

Over Plancius schrijft Dieusaert (blz. 64):

“Het is niet duidelijk of Plancius nog in de leer was bij Mercator in Duisburg of dat hij iets dergelijks had gestudeerd.”

Hij voegt hieraan toe:

“Volgens de Frans-Vlaamse schrijver Wido Bourel is de kans groot dat Plancius in zijn jeugd de mathematische school van Westouter heeft bezocht, een school voor landmeters waaruit verschillende geografen zouden voortkomen.”

Notities

1. Over Plancius heb ik uitvoerig geschreven in mijn boek Kinderen van de Beeldenstorm. Voor geïnteresseerden: ik ben nog in het bezit van enkele exemplaren. Meer informatie is te vinden op mijn blog widopedia.eu.
2. Over Isaac Lemaire: zie ook het boek van Tom Dieusaert, Rond de Kaap, uitgeverij Ertsberg, 2023.

12.01.2024