Het gelijk van de hoogleraar en het ongelijk van de autodidact

Over het boek “Verboden Vlaams te spreken” van Jan Pekelder

Op de webstek De Lage Landen mocht professor Jan Pekelder de stellingen uit zijn boek Verboden Vlaams te spreken samenvatten. Een kans voor verdieping – en tegelijk de gelegenheid om te zien hoe status soms slordigheid camoufleert. Want wie hoog op de ladder staat, mag zich kennelijk foutjes veroorloven die een autodidact nooit vergeven zou worden.

Een paar kanttekeningen, Jan:

• Duinkerke, Belle en Hazebroek: dat zijn de officiële namen volgens de Taalunie. Een hoogleraar taalkunde zou dat toch moeiteloos paraat moeten hebben? Of was het een slordigheid van de uitgever?)Klein geheugensteuntje bij Duinkerke(n): in den beginne was er maar één kerk in dat kapersgat.
• Over het Picardisch in de steden: als de burgerij Picardisch sprak, wat sprak het volk dan? Of laten we die liever buiten beschouwing?
• De ordonnantie van Villers-Cotterêts (1539): die haal je terecht aan, maar toen hoorden de Franse Nederlanden nog niet eens bij Frankrijk. Ik weet het: een taalkundige is geen historicus. Maar toch.
• De cijfers over 50.000 à 60.000 streektaalsprekers: die stammen niet van het begin, maar van het eind van de 20ste eeuw. Een detail – maar detailkritiek is toch juist de kern van ons vak, Jan?
• Niet alle Vlaamssprekende Frans-Vlamingen woonden in het ‘departement du Nord’. Cyriel Moeyaert heeft daar meermaals op gewezen in Ons Erfdeel (inmiddels De Lage Landen). Gratis leestip.
• ‘Geen exclusieve sprekers van een streektaal meer in Frankrijk’: wat bedoel je precies? Als ik drie talen spreek maar er één dagelijks gebruik, ben ik dan exclusief, of juist niet?
• Het argument dat Nederlands erkennen in Frankrijk onrealistisch zou zijn: kijk eens naar de Elzas. Daar heeft Duits dezelfde bescherming als het Elzassisch. Waarom zou Frankrijk bij ons plots selectiever in zijn realisme zijn?
• En tenslotte: je vergeet een wezenlijke groep. Niet alleen particularisten of je zogenoemde ‘pandutchisten’, maar vooral mensen die begrijpen dat streektaal en standaardtaal elkaar versterken en samen een cultuur dragen.

Ik heb je meermaals uitgenodigd tot debat, Jan – via je uitgever, zelfs persoonlijk. Tot nu toe blijft het oorverdovend stil. Jammer, want een echte dialoog zou waardiger zijn dan het eeuwige groot gelijk van de hoogleraar tegenover het hardnekkige ongelijk van de autodidact. Ik kan wel lezen en schrijven Jan.

25.09.2025