De oprichting van de Verenigde Nederlandse Staten

Op 11 januari 1790 worden de Zuidelijke Nederlanden, na de Brabantse Revolutie en de verdrijving van het Oostenrijkse gezag, onafhankelijk verklaard.
De nieuwe confederale staat krijgt de naam Verenigde Nederlandse Staten, ook wel Verenigde Belgische Staten (États belgiques unis) genoemd.

De nieuwe staat zou het uiteindelijk nauwelijks één jaar volhouden.

Deze gebeurtenissen waren een reactie op de zogenoemde modernisering, en vooral op de centraliseringsplannen van keizer Jozef II van Habsburg, ook keizer-koster genoemd.
Door die plannen dreigden de provincies hun historische rechten en feitelijke zelfstandigheid te verliezen.

WAT ZICH VOORAF AFSPEELDE

Voorafgaand aan, en parallel met, deze gebeurtenissen begon in 1789 de Brabantse Revolutie, mede onder invloed van de Franse Revolutie.

Twee kampen verdeelden toen de Oostenrijkse Nederlanden.
Aan de ene kant stonden de Statisten, tegenstanders van de hervormingen van Jozef II, onder leiding van de conservatieve advocaat Hendrik van der Noot.
Aan de andere kant bevonden zich de Vonckisten, genoemd naar hun leider Jan Frans Vonck.

De Vonckisten steunden aanvankelijk delen van de hervormingen, maar kozen uiteindelijk, door het autoritaire en repressieve optreden van het Oostenrijkse bewind, de zijde van de opstandelingen.
Vonck moest in het voorjaar van 1790 onderduiken en vluchtte later naar Rijsel, waar hij zijn geschriften in het Nederlands vertaalde onder de titel
Onzydige Aenmerkingen over den tegenwoordigen gesteltenis van Brabant.

WELKE STATEN VERENIGD?

Van der Noot verklaarde eerst Brabant en de drie Landen van Overmaas onafhankelijk.
De andere provincies volgden, met uitzondering van Luxemburg, dat zich niet bij de Unie aansloot.

De acht stichtende leden waren: Brabant, Gelre, Mechelen, Vlaanderen, West-Vlaanderen, Henegouwen, Namen en Doornik.
Samen vormden zij de alliantie van de Verenigde Nederlandse Staten.

Van der Noot zocht ook toenadering tot de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden,
maar dat bleef zonder politiek gevolg.

WELKE VLAG?

De nieuw opgerichte Verenigde Nederlandse Staten kozen als vlag zwart, geel en rood,
naar de heraldische kleuren van Vlaanderen, Brabant en Henegouwen.

De vlag was horizontaal gestreept,
en dus niet verticaal zoals de huidige Belgische vlag,
maar vergelijkbaar met de Nederlandse en de Duitse vlag.

11.01.2026