Meertaligheid

Vlamingen en meertaligheid. Dat in Vlaanderen ook al de kennis van talen als problematisch wordt afgeschilderd zegt veel over het minderwaardigheidcomplex van dit volk. En weinig over de taalwerkelijkheid. Waarover Vlamingen eigenlijk klagen is me niet duidelijk. In Frankrijk is de kennis van een tweede taal op universiteitsniveau amper te vergelijken met het niveau van een humanioraleerling hier. Maar beterschap is sinds enkele jaren in zicht. De Engelsen zijn nog niet op de hoogte dat andere talen worden gesproken op deze planeet. Duitsers, Italianen, Spanjaarden wel, maar schakelen zo snel als het mar kan terug naar hun moedertaal.

Mijn zoon zat voor zijn studies burgerlijk ingenieur een jaar in Madrid. Zelf de Erasmus-diensten van de universiteit van Madrid vonden het niet nodig hem - en de vele duizenden Erasmus studenten - in het Engels te helpen. Tijdens de lessen was Spaans de enige taal die te horen was - en hij moest er maar voor zorgen dat hij kon volgen. Dat, volgens minister van onderwijs Smets, drietaligheid de norm zou zijn in Europa is, in de meeste landen, momenteel een grap.

Dezer dagen maakt de genoemde minister grote sier met zijn Talennota. Vroeger met vreemde talen laten beginnen in het basisonderwijs is de bedoeling. Maar is dat een goed idee? Neuropsychologe Friederike Peirs-Lueken, nuanceert in De Standaard (03. 08.2011) terecht met de vaststelling dat "niet alle kinderen aanleg voor talen hebben". En dat meertalig onderwijs vanaf het prille begin alleen een fantastisch idee is voor begaafden kinderen met taalaanleg. Volgens haar benut men best "het kleuteronderwijs en de eerste vier jaren van het basisonderwijs om alle kinderen een taal degelijk te laten gebruiken, dat is de taal waarin ze leren denken en zich de schoolse materie kunnen toe-eigenen ...". En ze preciseert, je weet maar nooit: ..."en dat is in de Nederlandstalige scholen het Nederlands". Dat het Engels als tweede taal over het Frans voorbijstevent, is wat het is. Al is het niet naar de zin van de Franstalige minister van onderwijs Simonet. Hoe durft deze man zijn grote mond roeren als je weet dat in de Franstalige scholen het Nederlands als vreemde taal zelfs niet verplicht is.? Hoe kan Vlaanderen dit trouwens accepteren? Waar is het protest van de Vlaamse opiniemakers met-hun-mond-vol-van-de zorg-om-de-toekomst-van-België als de andere gemeenschap onze taal niet wil leren? En ook dit: de kennis van het Frans zal in Vlaanderen nooit meer zijn wat ze was in de tijd van Emile Verhaeren. Zelf als Frans-Vlaming ga ik niet treuren. Qu’on se le dise!

Over het leren van de Duitse taal lees ik bij Smets en de Vlaamse regering maar weinig. Onbegrijpelijk toch ! De minister is duidelijk geen lezer van het tijdschrift Neerlandia. In het laatste nummer (2, 2011) schrijft Frans Crols over een "nieuwe Rijnbond" met Duitsland, Nederland en Vlaanderen, als gevolg de huidige Europese financiële impasse. Wedden dat het Duits, en niet het Engels, de taal van zo een Rijnbond wordt!

Men dient ook zeer waakzaam te blijven met de toename van het aantal cursussen en "papers" in en vreemde taal – versta het Engels - in het secundair en het universitair onderwijs. Dit moet onder controle blijven en Vlaanderen mag zeker niet de weg van Nederland volgen in deze materie. Het is trouwens te hopen dat minister Smets zijn mosterd niet in Nederland haalt. Daar verdwijnt het Nederlands gewoon uit de universiteiten. Onlangs bestond men het aan de Universiteit in Nijmegen zelfs een studente te verbieden om haar scriptie in het Nederlands te schrijven. Arno Schrauwers, aftredend voorzitter van de Stichting Nederlands stelt vast: "In het kielzog van de universiteiten rukt ook het Engels op de middelbare scholen en op de basisscholen op. Op honderden middelbare scholen in Nederland wordt in het Engels les gegeven". En hij concludeert bitter: "De vergelijking met de franskiljons in de 19e en 20ste eeuw in België dringt zich op. De nieuwe klasse van de angelskiljons zal geen bijdrage leveren aan het onderhoud van de moerstaal. Het Nederlands dreigt daardoor intellectueel onthoofd te worden".

Toen mijn echtgenote, directeur van een middelbare school, de talennota van haar minister las, luidde haar spontane reactie: de grootste zorg van het Vlaams onderwijs is niet de kennis van het Engels of van vreemde talen. De grootste zorg is momenteel de kennis en de kwaliteit van de moedertaal, het Nederlands!