De volkssporten

Pleidooi voor een reddingsoperatie in de Franse Nederlanden

Onderstaande tekst verscheen in 1986 in de Franse Nederlanden en in Vlaanderen in diverse media. Radio Uilenspiegel besteedde er 45 minuten zendtijd aan.Deze tekst werd ook verspreid bij een honderdtal verantwoordelijken en culturele verenigingen. Bedoeld was - en nog steeds is - de eigen sporten te inventariseren, te redden en te bevorderen als een van de belangrijkste vestingen van de culturele verscheidenheid van de Franse Nederlanden.

Volgens Heiner Gillmeister, Duits taalkundige aan de universiteit van Bonn, is de benaming van de meeste Engelse balspelen van Vlaamse oorsprong.

Inderdaad, de Vlaamse volkssporten namen in onze gewesten een zeer belangrijke plaats in. Hiervan getuigen ook de schilderijen van de grote meesters: Simon Bening, Pieter Bruegel, Adriaan Brouwers, David Teniers.

Onze voorouderlijke sporten bleven trouwens vrij goed bewaard tot in deze nivellerende tijden en zijn nog steeds, voor wie zich niet stoort aan een laagje stof, één van de sterke vestingen van onze culturele eigenheid.

Want wat zouden onze Vlaamse gemeenten zijn zonder hun bolders en zonder de wip, hoog in de lucht gericht, op het schuttershof?

"Vlaanderen was eens het speelplein van Europa" zeggen prof. Dr. Roland Renson en Herman Smulders, dynamische bezielers van de Vlaamse Volkssport Centrale.

Maar kan het dat ooit terug worden met de televisie 24 uur op 24 in het vooruitzicht, of met elektronische spelen die onze herbergen binnendringen? En wat met de "pétanque", het zusje uit het zuiden?

De vraag die ons hier boeit is dan ook de volgende: is het mogelijk de volkssporten als oorspronkelijke culturele uitdrukking van onze Lage Landen bij de zee in de Franse Nederlanden te redden?

Eens te meer komt het voorbeeld uit Vlaanderen waar de Vlaamse Volkssport Centrale, in een tijdspanne van enkele jaren, erin gelukt is de volkssporten terug een eigen plaats te geven in de Nederlandse cultuur van vandaag.

Dit mooi avontuur begon in 1973 aan het instituut voor lichamelijke opleiding van de universiteit te Leuven met het onderzoek naar de geschiedenis, de speltechnieken en de huidige toestand van de volkssporten in Vlaanderen.

Schitterend resultaat: in enkele jaren tijd werden bijna duizend dossiers samengesteld door honderden studenten in het kader van hun cursus geschiedenis van de lichamelijke opvoeding.

Sommige studenten toonden zich weldra als echte archeologen van onze voorouderlijke spelen. Zelfs sporten die men voor altijd verdwenen waande werden herontdekt!

De volkssporten konden geen onderwerp blijven van studies alleen en weldra begon men ook met de actieve beoefening ervan . Onder de belangrijkste initiatieven vermelden wij een laboratorium voor volkssporten, georganiseerd in Leuven in mei 1977, en waar studenten lichamelijke opvoeding zich konden inwijden in verschillende volkssporten alsook in de mogelijkheden tot actieve bevordering in scholen, sportcomplexen, enz.

Ook verschillende tentoonstellingen kenden een groot succes. De belangrijkste was de tentoonstelling georganiseerd in het openluchtmuseum van Bokrijk in 1979, met een volkssportroute, volledig uitgestippeld binnen het museum, die aan de vele bezoekers de kans bood om de meest verscheidene volkssporten te beoefenen. Verschillende volkssporten konden ook worden geleend voor een spotprijs door groepen en particulieren in de vorm van een volkssportkoffer.

De oprichting van De Vlaamse Volkssport Centrale in 1980 beantwoorde, na dit succes, aan de vraag naar nieuwe structuren.

Zeer snel omvatte de V.V.C. verschillende voltijdse medewerkers, alsook een informatie- en documentatiecentrum. De centrale is ook actief als uitgever: boeken en brochures, technische dossiers, , affiches en een driemaandelijks tijdschrift. Ze organiseert ook tentoonstellingen, stages en volkssportdagen en biedt theoretische en praktische hulp. Vermeldenswaardig is ook dat de bezielers van de V.V.C. kunnen rekenen op de actieve steun van officië;le sport en politieke instanties die o.m. hun medewerking verleenden aan de organisatie van een jaar van de volkssporten in 1981.

We zijn er van overtuigd dat een gelijkaardige reddingsoperatie ook mogelijk is in de Franse Nederlanden.

We kunnen wel niet rekenen op ministeriele instanties, zoals in Vlaanderen, om ons te steunen. Trouwens, de Parijse ambtenaren, die met veel pretentie onze commercië;le sporten en vrijetijdsbesteding beheren, hebben nog nooit van een platte bol gehoord.

Laten we dus vooral op eigen krachten rekenen en op een sterke, eeuwenoude traditie die nog steeds in stand wordt gehouden door tientallen verenigingen en duizenden liefhebbers in alle Frans-Vlaamse gemeenten.

Bovendien maken het informeel karakter en de infrastructuur van de volkssporten het mogelijk deze te promoten met bescheiden middelen.

We moeten ook rekening houden met het feit dat we wel kunnen rekenen op de rijke ervaring en de logistieke steun van onze buren en vrienden uit het noorden. De contacten "over de schreve" maken toch deel uit van de grote traditie van onze volkssportverenigingen voor wie de competitie nooit grenzen kende.

Om deze operatie mogelijk te maken stellen we in een eerste stadium voor:

  • een inventaris en een balans te maken van de huidige toestand van de volksporten in de Franse Nederlanden;
  • het ontstaan en de technieken te bestuderen van onze voorouderlijke spelen alsook de oorsprong, de geschiedenis en de rol van onze volkssportverenigingen en hun roemrijke voorgangers, de gilden;
  • de typische woordenschat, teksten en liederen verzamelen die betrekking hebben op onze volkssporten;
  • alle vorm van documentatie, illustraties, boeken, brochures, affiches en filmmateriaal verzamelen;
  • De mogelijkheden te bestuderen om de traditionele spelen en sporten actief te promoten in de Franse Nederlanden.

Laten we toch niet vergeten dat de volkssporten en de lichamelijke opvoeding een beslissende factor kunnen zijn in de strijd van een gemeenschap voor de herovering van haar eigenheid en haar vrijheden. Friedrich Ludwig Jahn, door zijn medeburgers bijgenaamd turnvader, in het Duitsland van de 19 de eeuw, is hier een sprekend voorbeeld van.

Maar hiervoor moeten we eerst, ver van alle commercië;le waarden van de hedendaagse sport, terug aanknopen met de diepste wortels van onze volkssporten en onze voorouderlijke spelen.

Het spel is aan ons.

 

 

randomness