Mei |
Een |
|
01, 1830 mei | Geboorte in Brugge van de dichter Guido Gezelle. |
|
01, 1932 mei | Het Wilhelmus, waarvan de tekst waarschijnlijk is geschreven door Filips van Marnix van St.-Aldegonde, wordt het Nederlandse volkslied. Tot 1932 was het Wien Neêrlands Bloed. |
|
01, 1985 mei | De C.C.C. (Cellules Communistes Combattantes) vieren 1 mei met een aanslag in Brussel. Twee brandweerlui komen om het leven. |
|
02, 1204 mei | Boudewijn, graaf van Vlaanderen en Henegouwen, wordt in de Hagia Sophia in Konstantinopel door de kruisvaarders tot keizer verkozen. |
|
02, 1543 mei | Geboorte te Antwerpen van Jan Moretus (Johan Moerentorf), schoonzoon en opvolger van Christoffel Plantijn, en net als deze wereldvermaard drukker en uitgever. |
|
02, 1598 mei | Vrede van Vervins. Kales, drie jaar voordien door de Spanjaarden veroverd, wordt aan de Fransen teruggegeven. |
|
02, 1668 mei | Vrede van Aken die bepaalt dat Dowaai, Orchies, Rijsel , Armentiers en Sint-Winoksbergen door Frankrijk worden geannexeerd. |
|
02, 1986 mei | Radioactieve wolken, een gevolg van de ontploffing van de kerncentrale van Tsjernobyl in Oekraïne, bereiken Benelux. |
|
03, 1294 mei | Brabants beroemdste hertog, Jan I, sterft tijdens een riddertornooi. Enkele gedichten worden hem toegeschreven , o.m. het mooi meilied Harba Lorifa. |
|
03, 1382 mei | In de Slag op het Beverhoutsveld, tussen Beernem en Oostkamp, verslaat Filips van Artevelde de door Frankrijk gesteunde Lodewijk II van Male, graaf van Vlaanderen. |
|
03, 1668 mei | Verdrag van Aken waarbij Lodewijk XIV Rijsel, Dowaai en Sint-Winoksbergen met hun gebieden bij Frankrijk inlijft. |
|
03, 1707 mei | Overlijden in Duinkerke (Frans-Vlaanderen) van de schrijver Michiel de Swaen. In zijn sonnet Aan de Heer van Heel drukte hij zijn spijt uit dat hij in een bezet deel van de Nederlanden moest leven. |
|
03, 1967 mei | 137 jaar na de oprichting van het koninkrijk België wordt de Nederlandse versie van de Belgische grondwet officieel afgekondigd in het Staatsblad. |
|
04, 1626 mei | De Nederlandse kolonist Peter Minuit (of Minnewit) waarvan de protestantse ouders uit Doornik afkomstig waren, komt aan in Nieuw-Nederland (Nova Belgica) waarvan hij later de derde gouverneur wordt. Hij vestigt zich op Manhattan Island dat hij later voor 60 gulden (24 dollar) van de Indianen koopt. |
|
05, 1944 mei | Felix Timmermans voltooit Adriaan Brouwer, zijn laatste boek. |
|
05, 1934 mei | Herman Wirth, Nederlands-Duitse filoloog en historicus, bekend door zijn werken over de voorgeschiedenis en symboliek van de Indo-Europese volkeren, wordt in een openbaar debat over de echtheid van het Oera Linda Boek, in de aula van de Berlijnse universiteit, in aanwezigheid van duizenden toehoorders, door een viertal germanisten en historici gedesavoueerd. Hij was op 6 mei 1885 in Utrecht geboren. |
|
06, 2002 mei | In Hilversum, wordt de Nederlandse politicus Pim Fortuyn vermoord door Volkert van der Graaf, een dierenrechten- milieuactivist. |
|
07, 1253 mei | Willem van Rubroek trekt, achttien jaar voor Marco Polo, Midden-Azië binnen voor een reis van meer dan 23.000 km. Hij zal tijdens deze tocht de Groot Khan ontmoeten. Zijn beroemd reisverhaal is een middeleeuws meesterwerk dat ons inwijdt in vreemde, nu vergane Aziatische culturen. |
|
07, 1879 mei | Overlijden te Elsene van de Franstalige, vrijzinnige en Heel-Nederlands gezinde schrijver Charles de Coster. Hij sympathiseerde openlijk met de opkomende Vlaamse beweging: "Songeons que ces Flamands que l’on crain(...) sont la source vive de notre nationalité, l’antique élément germanique, digue puissante contre l’envahissement des tendances françaises." Zijn hoofdwerk, La légende et les Aventures héroïques joyeuses et glorieuses d’Ulenspiegel et de Lamme Goedzak au pays de Flandres et ailleurs (186), werd wereldwijd bekend en vertaald in alle Europese talen. In eigen land werd door de Franstaligen afgewezen wegens te Heel-Nederlands en door de Vlamingen wegens te anticlericaal. |
|
07, 1882 mei | Geboorte in Antwerpen van de schrijver Willem Elsschot, met zijn ware naam Alfons de Ridder).
In zijn gedicht Borms schreef hij :
Gij dacht, o lijdzaam volk, dat ’t gruwelijk getij Der oude tyrannie voor immer was voorbij. Weet nu dan dat uw stem door niemand wordt aanhoord, Zoolang gij stamelend bidt of bedelt bij de poort. |
|
08, 1360 mei | Verdrag van Brétigny waarbij Kales, Gizene en het Ponteland aan de Engelsen worden afgestaan. Deze gebiedsafstand werd op 24 oktober 1360 bekrachtigd door de Vrede van Kales. |
|
09, 1572 mei | De Spaanse opperkrijgsbouwmeester en twee andere Spaanse edellieden worden te Vlissingen door de watergeuzen opgehangen. |
|
09, 1860 mei | Geboorte van de Schotse schrijver Sir James Matthew Barrie, auteur van o.m. Peter Pan. |
|
09, 1940 mei | In de vroege morgen worden het fort van Eben-Emael, in de provincie Luik, vlakbij Maastricht, alsook drie nabijgelegen bruggen over het Albertkanaal, aangevallen door een speciaal daarvoor opgeleide Duitse eenheid: de Sturmabteilung Koch. Op het dak van het fort landen 10 zweefvliegtuigen met samen 80 soldaten aan boord. Het fort, nochtans verdedigd door 1.000 man, wordt in amper 20 minuten met een holle lading, een krachtig explosief, onbruikbaar gemaakt. Een dag later geven de verdedigers van het fort, dat als "onneembaar" en zelfs "het sterkste fort ter wereld" geboekstaafd stond, zich roemloos over. |
|
10, 1979 mei | Overlijden van de Vlaamse schrijver Louis-Paul Boon, auteur van o. m. De Kapellekensbaan, en Zomer te Ter-Muren, volgens Bert Decorte "de bijbel van de anarchist". |
|
11 mei | Regen op Sint-Walburgisnacht Heeft steeds een kelder volgebracht. |
|
11, 1772 mei | De leider van de Bokkenrijders, Heirich Joseph Kirchhoffs, chirurgijn van beroep, wordt voor zijn misdaden aan de galg opgehangen op de Beckenberg in Herzogenrath. |
|
11, 1846 mei | Minister van buitelandse zaken Guizot uit volgende bedreigingen tegen België in de Franse Kamer : "S’il arrivait qu’il se fit des efforts persévérants, assidus, avec une perspective de succès pour attirer plus intimement la Belgique dans l’orbite de l’Allemagne, pour la rendre germanique au lieu de la laisser indépendante et neutre; si cela arrivait, nous savons ce qu’il y aurait à faire. Nous saurions nous y opposer, nous n’y manquerions pas, et nous ne l’avons jamais laissé ignorer à la Belgique ... Nous saurions y opposer des obstacles efficaces." |
|
12, 1619 mei | Johan van Oldenbarnevelt wordt ter dood veroordeeld en een dag later, op 13 mei, onthoofd. |
|
12, 1857 mei | Geboorte te Castillonès van de Franse hoge ambtenaar en vriend van Vlaanderen, Georges Blachon, auteur van het boek "Pourquoi j’aime la Flandre", door Stijn Streuvels vertaald onder de titel "Waarom ik Vlaanderen liefheb". |
|
12, 1897 mei | Vondst van een veenlijk, het meisje van Yde, genaamd naar de plaats in Noord-Drenthe waar het in een turflaag werd aangetroffen. Deze "oudste mens van Nederland" leefde tussen 54 voor- en 128 na onze jaartelling. Ze werd gewurgd bij wijze van terechtstelling. |
|
12, 1910 mei | Goedkeuring van de wet op de vernederlandsing van het middelbaar onderwijs. |
|
12, 1311 mei | In Pavia (Italië) overlijden van Gwijde van Namen aan de gevolgen van pest. Hij was de tweede zoon van graaf Gwijde van Dampierre en speelde een voorname rol in de zege van het Vlaamse leger tijdens de Guldensporenslag. |
|
13, 1469 mei | Na 49 jaar Franse overheersing wordt Rijsel terug bij het graafschap Vlaanderen gevoegd. Deze terugkeer wordt door de bevolking enthousiast onthaald. |
|
13, 1619 mei | Jan Pieterszoon Coen, gouverneur-generaal van Oost-Indië, begint met de bouw van het kasteel Batavia, op de plaats waar de javaanse nederzetting Jakarta heeft gelegen.. |
|
14, 1906 mei | In Leuven valt 200 mm neerslag in 3 minuten. Een record sinds het ontstaan van de weerwaarnemingen. |
|
14, 1940 mei | In slechts 10 minuten wordt Rotterdam platgebombardeerd door de Duitse Luftwaffe. Overgave van Nederland. |
|
15, 1434 mei | Overlijden te Antwerpen van Pieter Appelmans, samen met zijn vader Jan Appelmans, architect van de Antwerpse kathedraal. Met Evert Spoorwater stonden zij aan de wieg van de Brabantse gotiek, die door andere families van architecten (Keldermans, de Waghemakere) werd uitgedragen langs heel de Noord- en Oostzeekust, tot in Dantzig. |
|
15, 1648 mei | Vrede van Munster die een einde maakt aan de Tachtigjarige Oorlog tussen de Nederlanden en Spanje en aan de Dertigjarige Oorlog tussen verschillende landen van Europa. |
|
16, 1967 mei | De zanger Jacques Brel geeft zijn laatste concert in Robeke (Frans-Vlaanderen). |
|
17, 1793 mei | Afkondiging te Brussel van een ordonnantie van de Oostenrijkse keizer, in het Nederlands gesteld, de Verklaering van den Keyser ende Koning gedraegende algemeyne Amnistie voor Brabant, van alle crimen, delicten ende wanorders betrekkelyk tot den Opstand van 1789 ende 1790. |
|
17, 1846 mei | Adolf Sax vraagt een octrooi aan voor een nieuw instrument, de saxofoon. |
|
17, 1961 mei | Overlijden van de Vlaamse politicus Frans van Cauwelaert. |
|
18, 1302 mei | Brugse Metten. De Bruggelingen, onder leiding van Jan Breydel en Pieter de Coninck, komen in opstand tegen de dwingelandij van de Franse gouverneur Jacques de Châtillon die met een Franse garnizoen hun stad bezet. Om de Fransgezinde leliaards te onderscheiden van de Vlaamse liebaards of klauwaards doodt men iedere verdachte persoon die niet scilt ende vrient kan uitspreken. |
|
19, 1643 mei | De Franse prins van Condé verplettert de Spanjaarden in Rocroi. Einde van de Spaans-Habsburgse overmacht op het Europese continent. |
|
20, 1911 mei | Geboorte van de Nederlandse schrijfster van kinderboeken Annie M.G. Schmidt. |
|
20, 1915 mei | Start van de zogenaamde "Mission Dhuicque". Architect Eugène Dhuicque wordt belast met een bijzondere opdracht in de frontstreek tussen Nieuwpoort en Poperinge. Gedurende meer dan drie jaar zal Dhuicque met zijn medewerkers waardevolle kunstvoorwerpen en archieven in veiligheid brengen, meubilair demonteren en beschermen, afgietsels nemen, alsook metingen en tekeningen maken van allerlei waardevolle gebouwen en monumenten tussen het puin van dorpen en steden. Het resultaat is een uniek archief van brieven, nota’s en schetsen alsook 863 foto’s en 171 plannen die later zullen worden gebruikt voor de heropbouw in de streek. |
|
20, 1940 mei | Joris van Severen, leider van het Verdinaso, wordt samen met zijn vriend Jan Rijckoort, in Abbeville op laffe wijze vermoord door Franse soldaten. Zij waren door het toenmalige Belgische regime gevangen genomen en zonder enige vorm van proces aan de Franse veiligheidsdiensten uitgeleverd. Een straat in Abbeville draagt nog steeds de naam van zijn moordenaar. |
|
20, 1978 mei | De Belgische para’s ontzetten landgenoten in Kolwezi. |
|
21, 1572 mei | De Watergeuzen veroveren Enkhuizen op de Spanjaarden. |
|
21, 1855 mei | Geboorte van de dichter Emile Verhaeren te Sint-Amands aan de Schelde. |
|
22, 1967 mei | In Brussel brandt het warenhuis Innovation volledig uit. Het officiële aantal slachtoffers bedraagt 323 doden en 150 gewonden maar volgens getuigen waren er nog veel meer mensenlevens te betreuren. |
|
23, 1568 mei | Slag bij Heiligerlee (nabij Winschoten, in de provincie Groningen), begin van de Tachtigjarige Oorlog. Eerste overwinning van de Nederlandse opstandelingen, onder de leiding van prins Lodewijk van Nassau, op de Spanjaarden. De jongste broer van Lodewijk, Adolf van Nassau, sneuvelt op 27-jarige leeftijd. Een Graaf Adolfpark en een Graaf Adolfmonument herinneren aan hem tot op dag van vandaag. |
|
23, 1572 mei | Prins Lodewijk van Nassau verovert Valencijn (Frans-Vlaanderen) op de Spanjaarden en een dag later Bergen op Zoom. |
|
23, 1920 mei | Geboorte te Sint-Andries van de taalkundige en Frans-Vlaanderenkenner Cyriel Moeyaert. |
|
24, 1936 mei | Parlementsverkiezingen in België: Léon Degrelle en zijn Rexpartij veroveren 21 zetels en winnen deze verkiezingen. |
|
24, 1989 mei | Overlijden van de dichter Herwig Hensen, auteursnaam van Flor Mielants jr. |
|
25, 1521 mei | Keizer Karel vaardigt het Edict van Worms uit dat Maarten Luther vogelvrij verklaart. |
|
25, 1940 mei | Begin van de slag om Duinkerke (Frans-Vlaanderen). |
|
25, 1977 mei | Ondertekening van het Egmontpakt, dat dode letter blijft door het hevige verzet ertegen in Vlaanderen. |
|
26, 1603 mei | Zeeslag voor Sluis. De Spaanse vloot, geleid door Spinola, wordt verslagen door de geuzen, aangevoerd door Joost de Moor. |
|
26, 1663 mei | Brief van de Franse koning Lodewijk XIV aan de magistraten van Duinkerke: "Nous vous faisons cette lettre pour vous dire que Nôtre intention est que dorénavant toutes les ordonnances, sentences et jugements qui seront par vous rendus, ensemble tous les actes et procédures qui seront faites en conséquence soyent préférées et couchées en langue françoise". |
|
26, 1950 mei | Overlijden te Winnezeele (Frans-Vlaanderen) van Charles de Croocq, leraar en schooldirecteur, regionalistisch historicus, dichter en heemkundige, vertaler van De Vlaamse Leeuw in het Frans. |
|
27, 1653 mei | In de buurt van de Doornikse kathedraal wordt tijdens graafwerken het graf ontdekt van de Frankische koning Childeric, gestorven in 481, en vader van Clovis. |
|
27, 1854 mei | Geboorte in Antwerpen van de Franstalige schrijver Georges Eekhoud, auteur van o.m. Les nouvelles kermesses, Les fusillés de Malines, Le cycle patibulaire. |
|
27, 1922 mei | Overlijden van Ernest Solvay, scheikundige, ondernemer en filantroop. |
|
28, 1371 mei | Geboorte van Jan zonder Vrees, hertog van Bourgondië. |
|
28, 1868 mei | Geboorte in Antwerpen van Lieven Gevaert, industrieel, stichter van de Gevaert-bedrijven in Mortsel, en eerste voorzitter van het Vlaams Economisch Verbond. Hij is de vaandeldrager van de nieuwe industriële heropleving in Vlaanderen. |
|
28, 1932 mei | In het noorden van Nederland wordt om 13u. met veel feestgedruis de afsluitdijk gesloten. De Zuiderzee heet vanaf dan IJsselmeer. |
|
28, 1932 mei | In het noorden van Nederland wordt de afsluitdijk gesloten. De Zuiderzee heet vanaf dan IJsselmeer. |
|
28, 1968 mei | Overlijden in Waten (Frans-Vlaanderen) van de Vlaamse voorman Jean-Marie Gantois. |
|
28, 1853 mei | Geboorte te Stockholm van de Zweedse schilder Carl Larsson. |
|
29, 1418 mei | Jan zonder Vrees, hertog van Boergondië en graaf van Vlaanderen, neemt voor de tweede maal stormenderhand Parijs in. Tijdens het vredesoverleg dat volgt laat de Franse dauphin hem vermoorden. |
|
29, 1905 mei | De eerste schepen leggen aan in Zeebrugge, de nieuwe zeehaven van Brugge. |
|
30,1591 mei | Prins Maurits van Nassau verovert de Gelderse hoofdstad Zutphen op de Spanjaarden. Weldra volgen Deventer, Delfzijl, Hulst, Nijmegen, Steenwijk en Coevorden. |
|
30,1695 mei | Fénelon, aartsbischop van Kamerijk schrijft aan Lodewijk XIV zijn "Remontrances", waarin hij de koning zijn oorlogen en gebiedsveroveringen in de Nederlanden verwijt. |
|
30,1840 mei | Vlaams Petionnement. Volksvertengenwoordiger Lejeune verklaart: "La réaction qui a eu lieu depuis la révolution contre la langue flamande a été excessive, on a été beaucoup trop loin ... Il n’y a pas de tyrannie plus grande, plus forte que d’imposer à un peuple une langue qu’il ne comprend pas." |
|
31, 1902 mei | Engeland legt de Boeren in Zuid-Afrika de "Vrede van Vereeniging" op, na een hardnekkige oorlog waarin de Britten de burgerbevolking terroriseren door systematisch boerderijen plat te branden en vrouwen, kinderen en bejaarden op te sluiten in concentratiekampen - een Britse uitvinding. Meer dan 30.000 gevangenen creperen er. De Zuid-Afrikaanse republieken Transvaal en Oranje Vrijstaat verliezen hun onafhankelijkheid. President Paul Kruger gaat in ballingschap naar Zwitserland, waar hij weldra sterft. |
|
31, 1960 mei | Overlijden in Antwerpen van Willem Elsschot. De volgende dag sterft zijn echtgenote. Postuum wordt Elsschot de "Staatsprijs ter bekroning van een schrijversloopbaan" toegekend. |
(Trefwoorden: Frans-Vlaanderen; Zuid-Vlaanderen; Franse Nederlanden; Nederlanden; Dagklapper; Mei)
Voor het samenstellen van deze kalender hebben wij vele oude kranten en tijdschriften geraadpleegd, maar ook eigentijdse literatuur, zoals Liek Mulder e.a., Lexicon geschiedenis Nederland & België (1994), J.C.H.Blom en E.Lamberts red., Geschiedenis van de Nederlanden (1994), Reginald de Schryver e.a. red., Nieuwe encyclopedie van de Vlaamse beweging (1998), Chris van der Heyden, Grijs Verleden: Nederland en de Tweede Wereldoorlog (editie 2009) enz. enz. Om voor de hand liggende redenen is een gedetailleerde bronvermelding hier niet mogelijk.