Widopedia - Juni- Historische gebeurtenissen

Juni

Wenn de Sünn opsteit, un de Wind, de weit, un de haan de kreit, un de Mööl sik dreit,
un de Möller sik dreit, un de Glock, de geit, un de Kojung sleit, un de
Buur, de seit, un de Knech, de meit, un de Jung, de schreit, wenn de Katt em
kleit, un de Moder, de neit, un de Schoster, de sleit, und de Schipper, de preit,
denn is Sommertied.

01, 1191 juni	Overlijden tijdens het beleg van Akko (Derde Kruistocht) van Filips van den Elzas, graaf van Vlaanderen, Zeeland en Artesië. Filips maakte van zijn graafschappen een moderne staat. Hij liet in Gent het Gravensteen bouwen en nam als eerste de zwarte leeuw op gouden veld aan als wapen..
01, 1899 juni	Overlijden te Kiel van de Nederduitse dichter Klaus Groth, auteur van o.m. Quickborn (1852). Hij inspireerde de opkomende Nederlandstalige literatuur in Vlaanderen. Rosalie Loveling vertaalde zijn Trinia (1864). Na zijn dood werd het geboortehuis van Klaus Groth in Heide (Dimarsen, Holstein) tot museum uitgebouwd (1914). Een Klaus-Groth-Gesellschaft en een Klaus-Groth-Preis voor Nederduitse literatuur zetten zijn actie voor de erkenning en de literaire beoefening van de Nederduitse taal voort. Webstek van de Klaus-Groth-Gesellschaft: www.klaus-groth-gesellschaft.de.
01, 1919 juni	Eerste openbare meeting van het Vlaamse Front, de Vlaams-nationale partij na de Eerste Wereldoorlog, ontstaan uit de frontbeweging van de Vlaamse soldaten in de loopgraven aan de IJzer.
01, 1932 juni	De Nederlandse Tweede Kamer neemt een wet aan die godslastering strafbaar stelt.
01, 1965 juni	Overlijden te Sint Martens-Latem van de Vlaamse, vrijzinnige auteur Richard Minne. Hij ontving voor Wolsijzers en Schietgeweren in 1946 de Driejaarlijkse Staatsprijs voor het Nederlands Proza.
02, 1973 juni	Opening van het Van Gogh museum in Amsterdam, geheel gewijd aan het leven en het werk van Vincent Van Gogh (1853-1890).
03, 1621 juni	Oprichting te Amsterdam van de West-Indische Compagnie (WIC). Bij de stichters vinden we o.m. de vermaarde Antwerpse zakenman Willem Usselinckx. Weldra wapperde de Nederlandse vlag op vele plaatsen in Amerika, van Manhattan tot het eiland Sint-Helena. In het centrum van Amsterdam, op de Herenmarkt, is het West-indisch Huis bewaard gebleven, het voormalige hoofdkwartier van de WIC.
03, 1840 juni	Geboorte van Eugeen van Oye, Vlaams arts, dichter en toneelschrijverschrijver, leerling en vriend van Guido Gezelle en Peter Benoit. Voor zijn werk Godelieve van Gistel kreeg Van Oye in 1924 de Staatsprijs voor Vlaamse toneelletterkunde. Zijn uitgesproken Vlaamsgezinde standpunten beletten hem niet in de Frans-Duitse oorlog (1870-1871) vrijwillig dienst te nemen als arts in het Franse leger.
04, 1713 juni	De laatste Nederlandse troepen verlaten de stad Rijsel, die opnieuw door de Fransen wordt bezet.
04, 1899 juni	Overlijden van de Vlaamse voorman Hendrik Blanckaert in Zegerskapel (Frans-Vlaanderen).
05, 1288 juni	Slag bij Woeringen (nu Worringen, een wijk van Keulen) waarna het hertogdom Limburg aan Jan I van Brabant wordt toegewezen, ten nadele van de aartsbisschop van Keulen die door zijn wederrechtelijke bezetting van de burcht van Woeringen het conflict had uitgelokt.
05, 1568 juni	De graven Egmont en Hoorn worden te Brussel onthoofd.
05, 1955 juni	De beiaard van Hazebroek (Frans-Vlaanderen), een geschenk van een Nederlandse mecenas, luidt voor de eerste keer.
06, 1580 juni	Geboorte te Herk-de-Stad van de Vlaamse astronoom Godfried Wendelen. Hij verdedigde al de stellingen van Copernicus lang voor Galilei en werd hiervoor door Rome veroordeeld. Negen jaar voor hem ontdekte Wedelen de derde wet van de Duitse astronoom Johann Kepler (het kwadraat van de omlooptijd van een planeet is evenredig met de derde macht van haar gemiddelde afstand tot de zon). Kepler bevestigde meermaals dat de onderzoekingen van Wendelen hem tot groot nut waren geweest. Godfried Wendelen formuleerde ook de grondslagen van de aantrekkingskracht tussen de planeten, die Newton in 1683 tot zijn gravitatietheorie zouden brengen.
06, 1939 juni	Overlijden te Knokke van de Vlaamse protestantse volksschrijver Abraham Hans.
07, 1672 juni	In de slag van Solebay verslaat de Nederlandse vloot, geleid door de Zeeuwse admiraal Michiel de Ruyter, de gecombineerde Frans-Engelse vloot.
07, 1905 juni	Einde van de unie tussen Noorwegen en Zweden. Noorwegen is voortaan een zelfstandig koninkrijk. Naast de splitsing van Tsjechië en Slowakije (1993) wordt de afscheiding van Noorwegen vaak aangehaald als een voorbeeld van vreedzaam separatisme.
07, 1944 juni	Koning Leopold III wordt samen met zijn gezin naar Duitsland gedeporteerd.
08, 1546 juni	Verdrag van Ardres waarbij Frankrijk de helft van het Boonse aan Engeland afslaat.
08, 1903 juni	Geboorte te Brussel van de Frans-Vlaamse romanschrijfster Marguerite Yourcenar (Marguerite Cleenewerck de Crayencour).
09, 1815 juni	Einde van het Congres van Wenen, waar het de Nederlanden toegestaan werd zich te herenigen onder Willem I.
09, 1870 juni	Overlijden van de schrijver Charles Dickens. Tegen zijn laatste wensen in wordt hij begraven in de Poet’s Corner in Westminster Abbey.
10, 1610 juni	De eerste Nederlandse kolonisten vestigen zich op het eiland Manhattan.
10, 1966 juni	Overlijden te Torkonje (Frans-Vlaanderen) van de rechtsgeleerde en historicus Dr. J.E. van den Driessche, schrijver van een monumentale "Histoire de Tourcoing".
11, 794 juni	Tassilo III, hertog van Beieren, doet voor het Concilie van Frankfurt plechtig afstand van zijn gezag ten voordele van zijn oom Karel de Grote, die daardoor steeds meer een Europese vorst wordt.
11, 1977 juni	Nederland maakt een einde aan een treinkaping door Zuid-Molukkers in de provincie Drenthe.Twee gegijzelden en zes kapers komen om bij de bestorming van de trein.
12, 1746 juni	De gilden van Torkonje protesteren met salvo’s tegen de schorsingen uitgevaardigd door de Hertog van Bouffers, graaf van Vlaanderen. Deze opstand tegen het koninklijk gezag is de start van een lange reeks "tumultes", "mutineries" en andere "mauvaises pratiques" waarop gevangenzettingen en beslagleggingen volgen. De onlusten duren tot 1749.
12, 1914 juni	Prins Maximilian van Hessen, neef van de Duitse keizer Willem II, wordt in de omgeving van de Katsberg (Frans-Vlaanderen) dodelijk getroffen tijdens een gevecht met Engelse troepen. Hij wordt door de Britten in een anoniem graf op het kerkhof van Kaaster begraven. Pas in 1926 zal zijn lichaam naar Duitsland worden teruggebracht.
12, 1932 juni	Overlijden te Maartensdijk (Utrecht) van de Vlaamse dichter René de Clercq die met zijn verzen veel bijdroeg tot de Vlaamse bewustwording en de Heel-Nederlandse gedachte.
13, 1803 juni	Decreet van Napoleon waardoor "Dans un an à compter de la publication du présent arrêté, les actes publiés dans les départements de la ci-devant Belgique,dans ceux de la rive gauche du Rhin et dans les autres ou l’usage de dresser les dits actes dans la langue de ces pays se serait maintenu, devront tous être écrits en langue française."
13, 1854 juni	Geboorte te Kalmar van de Zweedse kunstschilder en illustrator Jenny Nyström, bekend voor haar vele traditionele julkaarten.
14, 1572 juni	Duinenslag bij Leffrinkhoeke en Rozendaal waarbij Artesië de Nederlanden ontvalt.
14, 1658 juni	Spanje verliest opnieuw de Frans-Vlaamse gemeenten Duinkerke, Broekburg, Sint-Winoksbergen en Grevelingen aan een Frans-Engelse coalitie onder aanvoering van Turenne. Enkele dagen later, op 26 juni, worden Duinkerke en Mardijk aan de Engelsen teruggegeven. Voorwaarde is dat het bestuur van de stad opnieuw in het Nederlands gebeurt.
15, 640 juni	"Godsoordeel" tussen Lyderik en Phinaert op de Finsbrug in Rijsel.
15, 1467 juni	Te Brugge, overlijden van Filips de Goede, hertog van Bourgondië, landsheer van Vlaanderen, Brabant, Limburg, Holland, Zeeland, Namen en Henegouwen, Artesië en Luxemburg. De leenroerige verbrokkeling waaraan onze streken ten prooi waren sinds de opvolgers van Karel de Grote maakt plaats voor een federatieve eenheid van de Nederlanden. Hij was ook de stichter van Orde van het Gulden Vlies.
16, 1575 juni	De hertog van Requesens beveelt dat het jaar voortaan op 1 januari moet beginnen.
16, 1998 juni	Het woordenboek van de Nederlandse taal is 138 jaar na de eerste aflevering voltooid. Het verzamelt alle Nederlandse woorden van 1500 tot 1921.
17, 1464 juni	Overlijden van de schilder Rogier van der Weyden te Brussel.
17, 1596 juni	Jakob van Heemskerck en Willem Barendsz ontdekken Spitsbergen (nu Svalbard, Noorwegen) en planten er de Nederlandse vlag.
17, 1898 juni	Geboorte te Leeuwaarden van de Nederlandse graficus Maurits C. Escher.
18, 1815 juni	Slag bij Waterloo. Napoleon definitief verslagen door een coalitie van Engelse troepen (o.l.v. Wellington), Pruisische legers (o.l.v. Blücher) en Nederlandse eenheden (o.l.v. Prins Willem van Oranje-Nassau en David Hendrik baron Chassé). Meer dan 4.000 Noord-en Zuid-Nederlanders laten er het leven.
19, 1369 juni	In Gent, wordt het huwelijk afgesloten tussen Margaretha van Male, erfgename van de graaf van Vlaanderen, en Filips de Stoute. Hierdoor komen Rijsel, Dowaai en Orchies terug onder Vlaams gezag.
19, 1667 juni	De Nederlandse vloot vaart de Theems en de zijrivier de Medway op tot in Chatham, de basis van de Engelse vloot die hier in eigen wateren door admiraal Michiel de Ruyter verpletterend wordt geslagen. Het Engelse vlaggenschip, de HMS Royal Charles, wordt als trofee meegevoerd naar Hellevoetsluis (Zuid-Holland) waar het voor de sloop wordt verkocht.
20, 1533 juni	Keizer Karel neemt Terwaan (Frans-Vlaanderen) in. Met de verwoesting van de stad wordt ook de oudste gotische kooromgang van Europa uit 1234 vernietigd.
20, 1597 juni	Overlijden op Nova Zembla van de Nederlandse zeevaarder en poolreiziger Willem Barentsz, bekend voor zijn overwintering op Nova Zembla. Naar hem werden o.m. de Barentszzee, het Barentszeiland en het plaatsje Barentszburg op Svalbard genoemd.
21, 1340 juni	Zeeslag bij Sluis waarbij de Engelsen met de hulp van Vlaamse zeelieden de Franse vloot verslaan.
21, 1629 juni	Piet Hein, de overwinnaar van de Spaanse Zilvervloot, sneuvelt tijdens een zeeslag tegen Duinkerse kapers.
21, 1799 juni	Twee voormannen van de Boerenkrijg, Albert Meulemans uit Tongerlo en Pieter Corbeels uit Turnhout, komen op de Esplanade in Doornik voor een Frans vuurpeloton. De verzetsleiders zaten al maanden gevangen, maar gaven geen krimp.
21, 1814 juni	De mogendheden besluiten in de Conventie van Londen dat de zuidelijke provincies ("België") en de noordelijke ("Nederland") worden herenigd tot één staat: het Koninkrijk der Nederlanden.
21, 1924 juni	Overlijden te Rijsel van de Zuid-Vlaamse schilder Pharaon de Winter.
22, 1905 juni	Geboorte te Etterbeek, van de striptekenaar Hergé (Georges Remi), de vader van Kuifje.
22, 1962 juni	Paul van Zeeland verklaart in "La Libre Belgique": "s’il arrivait que la Belgique se divisât en deux parties, celles-ci seraient toutes deux hors d’état de survivre(...) L’idée maitresse consisterait à s’appuyer désormais bien d’avantage sur les provinces".
22, 1976 juni	De NV De Standaard, uitgever van de kranten De Standaard, Het Nieuwsblad, Gentenaar, De Landwacht en Het Handelsblad, wordt failliet verklaard. De Standaard wordt later gered door een groep rond André Leysen.
22, 2008 juni	Overlijden te Brussel van André Belmans, notaris, voorzitter van de werkgroep E Diversitate Unitas en uitgever van de tijdschrift De Federalist. Vurige verdediger van een provinciale decentralisatie en dito federalisme als tegenhanger van het drieledige federalisme op zijn Belgisch. André Belmans pleitte eveneens voor de verdere uitbouw van Benelux als stabiliserende factor in een Europese Gemeenschap die volgens hem "toeliet dat Fransen en Duitsers de constructie misbruikten om samen de touwtjes in handen te nemen".
23, 1297 juni	De Franse koning Filips de Schone neemt Rijsel in.
23, 1305 juni	Vredesverdrag van Athis-Sur-Orge tussen graaf Robrecht III van Bethune en de Franse koning Filips IV de Schone. In Vlaanderen Vrede van de Schande of Elllendige Vrede genoemd. Vlaanderen wordt hersteld als vorstendom en de Vlaamse graaf wordt vrijgelaten, echter op voorwaarde van een zware herstelbetaling. Als waarborg worden ook de kasselrijen van Dowaai, Orchies en Rijsel naar Frankrijk overgeheveld.
23,24 1314 juni	Slag om Bannockburn in Schotland waarbij Robert the Bruce het leger van Eduard II van Engeland verslaat. Door deze slag verovert Schotland zijn onafhankelijkheid, die het zal kunnen handhaven tot 1707.
23, 1880 juni	Overlijden in Roeselare van de dichter en studentenleider Albrecht Rodenbach, aanvoerder van de "Blauwvoeterie", de eerste Vlaamse studentenbeweging. Hij was amper 24 jaar.
24, 1846 juni	Te Gent, overlijden van Jan-Frans Willems, "vader van de Vlaamse Beweging", Heel-Nederlander en vrijzinnige.
25, 1673 juni	Tijdens een stormaanval op de vestingwerken van Maastricht wordt Charles de Batz-Castelmore, graaf van Artagnan dodelijk getroffen door het musketschot van een Nederlandse soldaat. In het Waldeckpark, nabij het Tongerse plein markeert een beeldje de plaats waar Charles d’Artagnan, kapitein van de Musketiers van koning Lodewijk XIV, om het leven kwam. Vreemd dat een stad als Maastricht hiermee iemand herdenkt die aan het hoofd van zijn soldaten, talloze moorden, verkrachtingen verwoestingen en plunderingen in de Nederlanden op zijn actief heeft. De echte d’Artagnan was ook betrokken bij de bloedige repressie van de opstand van de Roure in de Languedoc.
25, 1967 juni	Een windhoos treft Noord Brabant en de provincie Antwerpen. In het Noord-Brabantse Tricht vallen 5 doden en vele gewonden. In Oostmalle worden 135 huizen alsook de kerk totaal verwoest. Ze werd nooit heropgebouwd.
26, 1548 juni	Keizer Karel V doet op de Rijksdag van Augsburg de 17 Nederlandse provincies erkennen als één van de tien Kreitsen van het Rijk, waardoor ze tegelijk hun eenheid bevestigd zien en staatkundige zelfstandigheid krijgen. Deze erkenning van de "Boergondische Kreits" staat geboekt als de transactie van Augsburg en werd juridisch en politiek uitgewerkt door de Friese rechtsgeleerde Wigle van Aytta van Zwichem, ook bekend onder zijn verlatijnste naam Viglius ab Aytta Zuichemus.
26, 1794 juni	Slag bij Fleurus. De Franse revolutionaire troepen onder leiding van maarschalk Jourdan vallen de Zuidelijke Nederlanden binnen en verslaan het Oostenrijks leger. Tijdens de slag wordt voor de eerste keer door de Fransen gebruik gemaakt van een verkenningsballon. De slag van Fleurus leidt tot de Franse bezetting van de volledige Zuidelijke Nederlanden. Toch werd tweehonderd jaar later, in 1994, de grootste middelbare school van de stad Fleurus naar de invaller van 1794 genoemd, het Athénée Royal Jourdan ...
27, 1909 juni	Eerste vlucht boven Nederland : in Etten-Leur vliegt de Fransman Charles de Lambert 3,5 minuten met zijn toestel Wright Flyer.
28, 1577 juni	Geboorte te Siegen, uit Brabantse ouders, van Pieter Pauwel Rubens, kunstschilder en diplomaat.
28, 1918 juni	Geboorte te Moerbeke-Waas van de Vlaamse dichter Anton van Wilderode (Cyriel Coupé).
28, 1932 juni	In België worden de eerste taalwetten goedgekeurd. De openbare besturen in de Vlaamse provincies, alsook de lagere en de middelbare scholen dienen voortaan het Nederlands te gebruiken.
29, 1904 juni	Twee prehistorische veenlijken uit de late ijzertijd worden door een veenarbeider gevonden in het Weerdingerveen bij Weerdingen (Drenthe). Deze veenlijken, genaamd "het paar van Weerdingen", bevinden zich vandaag in het Drents Museum in Asse.
30, 54 v.o.j. juni	Dietmar ("Indutiomar"), aanvoerde van de Trevieren, en Amerik ("Ambiorix"), hoofd van de Eburonen, verenigen zich in de strijd tegen de Romeinse bezetters.
30, 1960 juni	Congo wordt onafhankelijk van België en zal van 1971 tot 1997 "Zaïre" heten.
30, 1974 juni	Overlijden van de Frans-Vlaamse dichter Emanuel Looten. Hij schreef in "Toi Flandre": Je n’en puis plus d’aimer l’infini paysage, Sauvagerie des vents et de la mer, Ton coeur brassé de sable, brasé de ces gris pourpres, O ma Flandre de Ciel!

(Trefwoorden: Frans-Vlaanderen; Zuid-Vlaanderen; Franse Nederlanden; Nederlanden; Dagklapper; Juni)

Voor het samenstellen van deze kalender hebben wij vele oude kranten en tijdschriften geraadpleegd, maar ook eigentijdse literatuur, zoals Liek Mulder e.a., Lexicon geschiedenis Nederland & België (1994), J.C.H.Blom en E.Lamberts red., Geschiedenis van de Nederlanden (1994), Reginald de Schryver e.a. red., Nieuwe encyclopedie van de Vlaamse beweging (1998), Chris van der Heyden, Grijs Verleden: Nederland en de Tweede Wereldoorlog (editie 2009) enz. enz. Om voor de hand liggende redenen is een gedetailleerde bronvermelding hier niet mogelijk.