Augustus |
Viva den ackerman |
| 01, 1127 augustus | De burgers van Rijsel verjagen de indringer Guillaume Cliton, een normandische edelman die aanspraak maakte op de titel van graaf van Vlaanderen. Een groot aantal soldaten komen om in de moerassen langs de Deule. |
| 01, 1432 augustus | Rogier van der Weyden (1400-1464) wordt als Meester opgenomen in de Doornikse gilde van de kunstschilders, waardoor hij een zelfstandig atelier kan openen. Zijn invloed wordt weldra merkbaar in de hele Nederlanden en ver daarbuiten, tot in Spanje en Italië toe. Hij hoort bij de Vlaamse Primitieven en wordt als de belangrijkste Europese schilder van zijn tijd beschouwd. |
| 01, 1566 augustus | De bosgeuzen verzamelen op de Kemmelberg voor ze op Nieuwpoort marcheren. |
| 01, 1674 augustus | Een tornado teistert de stad Utrecht. Het schip van de domkerk stort in. |
| 01, 1834 augustus | De humanioraleerling Julius de Vos wordt weggezonden uit het Klein Seminarie te Roeselare. Hij was de eerste zgn. "martelaar" van de Blauwvoeterie. |
| 02 tot 12, 1831 augustus | Tiendaagse Veldtocht van het Nederlandse leger in België waarmee koning Willem I de afscheiding van België wilde ongedaan maken en de eenheid van de Nederlanden herstellen. Daarop valt het Franse Armée du Nord België binnen en de Nederlanders sluiten een wapenstilstand, uit vrees voor een uitdeinend conflict. Naar de bevelhebber van de Franse troepen, maarschalk Gérard, werd in Antwerpen een straat genoemd. |
| 03, 881 augustus | De West- Frankische koning Ludwig III overwint de Noormannen in Saucourt-en-Vimeu (Picardië). Deze overwinning is het thema van het Ludwigslied dat in de stadsbibliotheek van Valencijn wordt bewaard. |
| 03, 1529 augustus | Zogenaamde "Damesvrede" van Kamerijk waarbij de koning van Frankrijk Frans I verzaakt aan zijn leenheerschap over Artesië en Vlaanderen ten voordele van keizer Karel V. De Zomme is voortaan de zuidergrens van de Nederlanden.. De "Damesvrede" werd zo genoemd omdat de onderhandelingen gevoerd werden door Margaretha van Oostenrijk (tante van Karel V) en Louise de Savoye (moeder van de Franse koning). De dames hadden nauwe familiebanden: Margaretha was zelf een telg van de hertogelijke familie van Savoy en was de weduwe van Filibert van Savoy, de broer van Louise. |
| 03, 1584 augustus | Begrafenis van Willem van Oranje in Delft. |
| 03, 1919 augustus | De town major (oorlogsburgemeester) van Ieper, de Canadese luitenant-kolonel Beckles Willson, verbiedt alle herstellingen en verbouwingen in de stad en laat borden plaatsen op de belangrijkste ruines met het opschrift : "Dit is heilige grond. Geen steen van dit weefsel mag worden weggenomen. Het is een erfenis van alle beschaafde volkeren". |
| 04, 1347 augustus | De Engelsen komen in het bezit van Kales nadat zes burgers van de stad zich aan Edward III overleveren. Het beroemd standbeeld van de hand van Rodin (1895) voor het stadhuis herinnert nog aan dit feit. |
| 04, 1817 augustus | Geboorte te Hussum in Schleswig-Holstein van de Duitse schrijver en dichter Theodor Storm (Der Schimmelreiter). |
| 04, 1853 augustus | Oprichting van het Comité Flamand de France door de Frans-Vlaamse rechter Edmond de Coussemaker (1805-1876), ook befaamd als etnoloog en musicoloog. |
| 04, 1853 augustus | August Heinrich Hoffmann von Fallersleben wordt verkozen tot lid van het Comité Flamand de France. In september 1837 had hij in de stadsbibliotheek van Valencijn in de Liber Pilosis het handschrift ontdekt van het Ludwigslied. |
| 04, 1859 augustus | Geboorte te Vaga in Noorwegen (Oppland) van Knut Hamsun, met zijn echte naam Knut Petersen, romanschrijver en Nobelprijswinnaar voor literatuur (1920). Overleden op 19 februari 1952. |
| 05, 1781 augustus | Admiraal Johan Arnold Zoutman (1724-1793), bevelhebber van de Nederlandse vloot tijdens de Vierde Engels-Nederlandse Oorlog, verslaat de Engelse vloot in de Slag bij de Doggersbank. |
| 05, 1976 augustus | Overlijden te Bergen (Noord-Holland)van de "Prins der Nederlandse dichters" Adriaan Roland Holst. Van hem zijn deze mooie verzen uit het gedicht De ploeger (1917) :
Ik zal de halmen niet meer zien |
| 06, 1302 augustus | De Vlaamse stadsmilities achtervolgen het Franse leger dat ze op 11 juli te Groeninge hebben verslagen. De stad Rijsel opent haar poorten voor de Vlamingen. |
| 06, 1661 augustus | Vrede van Den Haag waardoor Nieuw Holland (Nederlands-Brazilië) wordt afgestaan aan Portugal voor 63 ton goud. Portugal, van zijn kant, geeft Ceylon en de Molukken aan de Republiek der Zeven Nederlanden. |
| 07, 1479 augustus | Maximiliaan I van Oostenrijk verslaat in de slag bij Enguinegatte de troepen van de Franse koning Lodewijk XI die onder leiding van Philipe de Crévecoeur staan. |
| 07, 1867 augustus | Geboorte van de Duitse expressionistische schilder Emil Nolde (geboren als Emil Hansen) in Nolde, Schleswig-Holstein. Hij sympathiseerde heel vroeg met het nationaal-socialisme, maar zijn werk werd desondanks in 1937 door de nazi’s als "Entartete Kunst" gebrandmerkt. In Seebull, zijn voormalige woonplaats vlakbij de Deense grens, bevindt zich thans het Noldemuseum. |
| 07, 1962 augustus | Overlijden in Gent van de Vlaamse neoromantische schrijver Filip De Pillecyn, schrijver van o.m. Hans van Malmedy (1935) en De soldaat Johan (1942). Na de Tweede Wereldoorlog belandt hij in de cel wegens collaboratie. Hij werd na zijn vrijlating lid van het IJzerbedevaartcomité, waarvan hij na de Eerste Wereldoorlog een der oprichters was geweest. Pas in 1980 verschijnen postuum zijn celbrieven onder de titel Face au mur. Filip de Pillecyn werd door Gerard Walschap beschouwd als "de Prins der Nederlandse Letteren". Hij werd naast andere grote figuren uit de Vlaamse culturele wereld begraven op het Campo Santo in Sint-Amandsberg. |
| 08, 870 augustus | Verdrag van Meerssen bij Maastricht: de kleinzonen van Karel de Grote, Karel de Kale en Lodewijk de Duitser, verdelen het bezit van hun in 869 overleden neef Lothar II tussen wat later Frankrijk en Duitsland zullen worden. De Nederlandse gouwen zullen daardoor voor lange tijd deels onder Franse, deels onder Duitse suzereiniteit vallen. Het Middenrijk gaat teloor totdat de hertogen van Bourgondië er de bestanddelen weer van verzamelen. |
| 08, 881 augustus | Te Saucourt verplettert Lodewijk III, held van het Ludwigslied, Gormond en Isembart. |
| 08, 1583 augustus | De stad Belle in Frans-Vlaanderen wordt voor de derde keer in brand gestoken door de Franse troepen ( een eerste keer in 1213 door de troepen van Philippe Auguste, en tweede keer in 1478 door de troepen van Lodewijk XI). |
| 08, 1956 augustus | Mijnramp in Le Bois du Casier, Marcinelle, waarbij 261 mijnwerkers om het leven komen. |
| 09, 1494 augustus | Overlijden te Brugge van Hans Memling, een van de belangrijkste Vlaamse Primitieven. |
| 09, 1901 augustus | Wetsvoorstel Coremans over de vervlaamsing van het gehele middelbaar onderwijs. De indiener van het voorstel was de Antwerpse politicus en voorman van de Meetingpartij Edward Coremans (1835-1910). Deze filoloog en jurist had zich eerder al laten opmerken door als eerste in de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers een rede in het Nederlands uit te spreken. Dat gebeurde in 1868, 38 jaar na de Belgische onafhankelijkheid. Hij was ook de auteur van de "Gelijkheidswet" van 18 april 1898 over het gebruik van het Nederlands in de officiële bekendmakingen. Voor deze wet werden de wetten in België uitsluiten in het Frans gestemd, bekrachtigd, afgekondigd en bekendgemaakt. Voor een rechtsgeldige Nederlandse versie van de Belgische grondwet wordt het nog wel wachten tot ... 1964! |
| 10, 1096 augustus | De Eerste Kruistocht vertrekt onder de leiding van Godfried van Bouillon, zoon van Eustaas II, graaf van Bonen (Frans-Vlaanderen). |
| 10, 1557 augustus | De Spanjaarden overwinnen de Franse legers in Saint-Quentin (Sint-Kwinten). |
| 10, 1566 augustus | De Beeldenstorm breekt uit te Steenvoorde (Frans-Vlaanderen) met de bestorming van het Sint-Laurentiusklooster. |
| 10, 1678 augustus | De vrede van Nijmegen wordt gesloten tussen Frankrijk en de Nederlanden. De kasselrijen Belle, Kassel, Sint-Omaars, Ariën, Kamerijk , Bouchain, Condé, Valensijn, Maubeuge en Bavay worden aan de Franse koning afgestaan, zeer tegen de zin van de bevolking. |
| 11, 1302 augustus | Na Rijsel moeten de Fransen ook Dowaai ontruimen voor de oprukkende Vlaamse stadmilities, tot vreugde van de plaatselijke bevolking. |
| 11, 1674 augustus | Slag bij Seneffe (Henegouwen): een geallieerde leger, samengesteld uit Nederlandse, Spaanse, Oostenrijkse en Duitse troepen, onder leiding van stadhouder Willem III, levert tien uren lang slag met het Franse leger onder maarschalk Lodewijk II van Bourbon-Condé. Na enorme verliezen langs beide zijden trekken beide legers zich van het slagveld terug. De Fransen claimen de overwinning. |
| 12, 1099 augustus | Godfried van Bonen ("van Bouillon") verslaat de Saracenen. Het Koninkrijk Jeruzalem wordt gesticht. |
| 12, 1638 augustus | Overlijden te Emden (Oost-Friesland) van Johannes Althusius, calvinisitisch rechtsgeleerde en denker, raadssyndicus van Emden, het zogenaamde "Genève van het Noorden". Althusius was o.m. de theoreticus van het subsidiariteitsprincipe en van de confederale staatsidee die hij verdedigt in zijn meeste befaamde boek Politica methodice digesta, atque exemplis sacris et profanis illustrata (1603). Hij was de eerste rechtswetenschapper benoemd aan de Nassause academie van Herborn, die in 1584, mede op aandringen van Willem van Oranje, werd opgericht. |
|
13, 15, 1695 augustus | Op bevel van Lodewijk XIV voert het Franse leger van de hertog van Villeroy terreurbombardementen uit op Brussel. Meer dan drieduizend bommen verwoesten de stad. De Grote Markt, met haar prachtige historische gevels, wordt volledig vernield. Zelfs Napoleon heeft het later over "een barbaarse en nutteloze daad" om deze schandelijke agressie te beschrijven. |
| 13, 1939 augustus | Gerard Walschap voltooit te Wenduine de eerste versie van zijn roman Houtekiet. |
| 13, 1940 augustus | Overlijden van Georges Blachon auteur van Pourquoi j’aime la Flandre, vertaald door Stijn Streuvels onder de titel Waarom ik Vlaanderen liefheb. |
| 14, 1771 augustus | Geboorte te Edinburg van de Schotse dichter en schrijver Walter Scott. |
| 14, 1925 augustus | De Franse minister van openbaar onderwijs Anatole de Monzie weigert om de regionale talen te laten onderwijzen. In Frans-Vlaanderen wordt er scherp gereageerd. |
| 15, 1566 augustus | In het Land van het Vrijleen (le Pays de l’Alloeu), Frans Vlaanderen , bestaande uit o.m. de gemeenten Laventie (Leuentijs), Fleurbaix (Vloerbeek), Sailly-sur-la-Lys (Zelleken) en La Gorgue (Gorge) bootsen de calvinisten een katholieke processie na door een ezel te laten opstappen onder het baldakijn (in Estaires/ Stegers), of een bok (in La Gorgue), of nog door een kat op te sluiten in het tabernakel van de kerk van Merville (Mergem). |
| 15, 1969 augustus | Overlijden van de romanschrijver Stijn Streuvels, 98 jaar. De tekst van zijn rouwprentje heeft hij zelf geschreven:
Afscheid Ik heb lang en gelukkig geleefd, heb mij met weinig tevreden gesteld, niets gevraagd en veel gekregen, en van alle goede dingen voldaan, zachtjes ter go gegaan. |
| 16, 1513 augustus | De tweede slag van Enguinegatte (Gwijnegate, Frans-Vlaanderen), "Dag van de sporen", genaamd: de verenigde legers van keizer Maximiliaan van Oostenrijk en Hendrik VIII van Engeland verslaan de Franse troepen. Ridder Bayard, in allerijl door de Franse koning uit Italié teruggehaald, kan het tijd niet keren en geeft zich over. |
| 17, 1585 augustus | Val van Antwerpen. Na een lang beleg is burgemeester Marnix van Sint-Aldegonde verplicht de stad Antwerpen over te geven. De Spaanse bevelhebber Alexander Farnese doet er zijn intrede op 27 augustus. Hiermee komt Antwerpen, samen met ongeveer de hele zuidelijke Nederlanden, opnieuw onder het gezag van Spanje. |
| 17, 1800 augustus | Geboorte te St Quentin van Charles Latour Rogier. Onder de naam Charles Rogier is deze Fransman de geschiedenis ingegaan als de voorvechter van het Belgisch separatisme. Van hem is deze uitspraak uit 1830: "De eenheid van taal is een noodzakelijke basis voor een stevige staat en het Frans moet de taal van België worden. Deze eenheid van taal kan men best bereiken door kandidaten uit Wallonië en Luxemburg te kiezen voor het leger, de administratie en het gerecht. De Vlamingen zullen aldus gedwongen worden Frans te leren". |
| 17, 1834 augustus | Geboorte te Harelbeke van Peter Benoit, Vlaamse componist, muziekpedagoog, romantisch nationalist en vrijzinnige. Het gebruik van de moedertaal in de muziekopvoeding beschouwde hij als essentieel. Hij ijverde o.m. voor een vernederlandsing van het muziekonderwijs, voor een Vlaamse opera, een Vlaams muziekfestival, Vlaams muziektheater in kleine steden en voor culturele samenwerking met Nederland. |
| 18, 1304 augustus | Slag bij Pevelenberg (Frans-Vlaanderen) tussen de troepen van de Franse koning Filips IV de Schone en het Vlaams leger. Beide partijen beschouwen zich als overwinnaar.Tijdens de slag sneuvelt Willem van Gullik, een van de bezielers van het Vlaamse leger in de Guldensporenslag. |
| 18, 1900 augustus | Overlijden van de Rijselse dichter Albert Samain, bekend van zijn gedicht "O ma terre de Flandre". |
| 18, 1950 augustus | Julien Lahaut, communistische politicus, wordt vermoordt. Enkele dagen eerder, op 11 augustus , riep hij in het parlement tijdens de eedaflegging van koning Boudewijn "Vive la république !". Deze versie wordt echter betwist. Op dit ogenblik loopt nog een historisch onderzoek van het SOMA (Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij), waarvoor het € 200.000 kreeg toebedeeld, om uit te maken wie "Vive la république" zou hebben geroepen en in welke omstandigheden Lahaut werd vermoord. |
| 19, 1493 augustus | Maximiliaan I wordt keizer van het Heilig Roomse Rijk. Beter bekend als Maximiliaan I van Oostenrijk huwt hij op de zelfde dag in 1477 te Gent Maria van Bourgondië, erfgename van het hertogdom Bourgondië en dochter van Karel de Stoute. Hij overlijdt in 1519 en wordt opgevolgd door zijn kleinzoon Karel V, onze Keizer Karel. |
| 19, 1604 augustus | Prins Maurits van Nassau herovert Sluis in Zeeuws-Vlaanderen op de Spanjaarden. Zijn neef Lodewijk Gunther van Nassau sterft enkele weken later aan de gevolgen van de belegering. |
| 20, 1566 augustus | Beeldenstorm te Antwerpen. |
| 20, 1672 augustus | Johan de Witt, raadspensionaris van Holland en daarmee de belangrijkste staatsman van zijn tijd, wordt samen met zijn broer Cornelis gemarteld en vermoord tijdens een volksopstand, opgezet door de aanhangers van stadhouder Willem III van Oranje Nassau. De Witt kreeg een nekschot; zijn lijk werd ontkleed, ondersteboven opgehangen, ontmand en ten dele opgegeten. Zijn hart werd door Dirck Verhoeff uit het lichaam gesneden en samen met het hart van zijn broer nog jaren lang tentoongesteld. De duim en tong van de gebroeders de Witt zijn nu te vinden in het Haags Historisch museum. De vinger van het bronzen standbeeld van Johan de Witt in Den Haag wijst naar de plek waar hij en zijn broer gelyncht zijn: het Groene Zoodje (de vaste standplaats van het schavot). |
| 21, 1863 augustus | Geboorte te Marcinelle van de socialistische jurist, politicus en diplomaat Jules Destrée. In zijn bekende Lettre au roi sur la séparation de la Wallonie et de la Flandre (1912) schrijft hij : "il y a en Belgique des Wallons et des Flamands, il n’y a pas de Belges". Destrée stierf in 1936. Met zijn nalatenschap werd in 1988 het Musée Jules Destrée opgericht. |
| 22, 1128 augustus | Blijde intrede van Graaf Dirk van den Elsas in de stad Sint-Omaars (Frans-Vlaanderen). |
| 22, 1567 augustus | Fernando Álvarez de Toledo, hertog van Alva, maakt zijn intrede te Brussel als landvoogd van de Nederlanden. Zijn schrikbewind leidde tot een verheviging van de opstand in de Nederlanden. |
| 23, 1328 augustus | Tweede slag bij Kassel: een volksleger van 16.000 Vlamingen wordt verslagen door de troepen van de Franse koning Filips VI. De Vlaamse aanvoerder was Nikolaas Zannekin een boer uit Lampernisse bij Veurne. Hij sneuvelt tijdens de slag met 9.000 van zijn Kerels. De meeste Frans-Vlaamse dorpen hebben heel wat doden te betreuren. Hun militaire overwinning volstond de Fransen niet, ze organiseerden een ware repressie. Honderden opstandelingen werden terechtgesteld en vele anderen voor eeuwig uit Vlaanderen verbannen. Willem de Deken, de burgemeester van Brugge, werd naar Parijs gevoerd en daar terechtgesteld: zijn handen werden afgehakt waarna hij op een mat door de straten van Parijs tot aan de galg werd gesleept en opgehangen. |
| 23, 1956 augustus | Overlijden te Kortrijk van Jos Speybrouck, Vlaamse kunstschilder, illustrator en ontwerper van kostuums en praalwagens voor stoeten. |
| 24, 1795 augustus | Het eentalig onderwijs wordt in Frankrijk ingevoerd. |
| 24, 1815 augustus | Afkondiging van de Grondwet van het herenigde Koninkrijk der Nederlanden. |
| 24, 1930 augustus | Inhuldiging van de eerste IJzertoren te Diksmuide. |
| 25, 1885 augustus | Overlijden te Poperinge van Leonard De Bo, schrijver van het Westvlaamsch Idioticon. |
| 25, 1888 augustus | Guido Gezelle noteert: Dat walsch is Valsch is! . |
| 26, 1346 augustus | Het Engelse leger onder leiding van koning Edward III verslaat de Fransen nabij Crécy (Picardië). De Fransen verliezen 20 000 man. Ze hadden geen lessen getrokken uit hun nederlagen tegen het voetvolk, zoals die van de Guldensporenslag in 1302. De Franse ruiterij wordt afgemaakt door de Engelse boogschutters. De Engelsen gebruiken in Crécy voor het eerst buskruit, maar hun kanonnen hebben geen invloed op het verloop van de slag. |
| 26, 1559 augustus | Filips II scheept in Vlissingen in en vertrekt naar Spanje om nooit meer naar de Nederlanden terug te keren. |
| 26, 1841 augustus | August Heinrich Hoffmann von Fallersleben schrijft op Helgoland "Das Lied der Deutschen" beter bekend als het Duitse nationale volkslied "Deutschland, Deutschland über alles", op een melodie van Joseph Haydn. Deze melodie uit 1797, de Kaiserhymne, was het Oostenrijkse nationale volkslied tot 1918. |
| 27, 1585 augustus | Tien dagen na de val van Antwerpen wordt burgemeester Marnix van Sint-Aldegonde uit de Zuidelijke Nederlanden verbannen. |
| 27, 1827 augustus | Geboorte te München van Charles de Coster, auteur van La légende et les aventures héroïque, joyeuses et glorieuses d’Ulenspiegel et de Lamme Goedzak au pays de Flandre et ailleurs. |
| 27, 1906 augustus | Het Nederlands wordt opnieuw de officiële taal voor het bestuur en de administratie in Antwerpen. |
| 28, 1667 augustus | De stad Rijsel capituleert. Lodewijk XIV zweert dat hij de vrijheden en voorrechten van de stad zal respecteren, maar breekt later zijn woord. |
| 28, 1913 augustus | Koningin Wilhelmina opent het Vredespaleis in den Haag. |
| 29, 1475 augustus | Verdrag van Picquigny dat een definitief eind maakt aan de Honderdjarige Oorlog. Het verdrag is niet gunstig voor Frankrijk, maar ze bekomen wel dat de Engelsen hun steun aan de hertog van Bourgondië opzeggen. Dit verzwakt aanzienlijk de positie van Karel de Stoute die twee jaar later zal omkomen in de slag bij Nancy. |
| 29, 1645 augustus | Overlijden te Rostock in Mecklenburg van Hugo de Groot, de grootste Nederlandse jurist ooit en grondlegger van het volkenrecht. Hij ligt begraven in de Nieuwe Kerk in Delft, vlakbij Prins Maurits van Nassau. |
| 29, 1862 augustus | Geboorte te Gent van de schrijver Maurice Maeterlinck, Nobelprijswinnaar voor literatuur in 1911. |
| 29, 1943 augustus | 17de en laatste congres van het Vlaams Verbond van Frankrijk. |
| 30, 1831 augustus | Londen dwingt de Franse troepen zich terug te trekken uit België. Frankrijk was België binnengevallen n.a.v. het Tiendaagse Veldtocht van het Nederlands leger. Zie ook 2 augustus. |
| 31, 1522 augustus | Adriaan Floriszoon Boeyens uit Utrecht wordt bekroond tot paus Adrianus VI. Hij is tot heden de enige Nederlandse paus. Hij studeerde theologie aan Leuvense universiteit waar hij in 1489 hoogleraar en pastoor van het begijnhof werd. |
| 31, 1710 augustus | De Frans-Vlaamse stad Bethun komt even in Nederlandse handen. |
(Trefwoorden: Frans-Vlaanderen; Zuid-Vlaanderen; Franse Nederlanden; Nederlanden; Dagklapper; Augustus)
Voor het samenstellen van deze kalender hebben wij vele oude kranten en tijdschriften geraadpleegd, maar ook eigentijdse literatuur, zoals Liek Mulder e.a., Lexicon geschiedenis Nederland & België (1994), J.C.H.Blom en E.Lamberts red., Geschiedenis van de Nederlanden (1994), Reginald de Schryver e.a. red., Nieuwe encyclopedie van de Vlaamse beweging (1998), Chris van der Heyden, Grijs Verleden: Nederland en de Tweede Wereldoorlog (editie 2009) enz. enz. Om voor de hand liggende redenen is een gedetailleerde bronvermelding hier niet mogelijk.